Ölçüm ve Analiz Hizmetleri GB Birimi, halkın radyasyon güvenliğinin teminine ve nükleer teknolojinin barışçıl amaçlarla kullanılmasına katkıda bulunmak amacıyla ihtiyaç duyulan radyolojik ve radyolojik olmayan ölçüm tekniklerini uygulamak ve bu konuda araştırma-geliştirme faaliyetlerini yürütmek üzere yapılanmıştır.

Bu kapsamda temel sorumlulukları; bünyesinde yapılan radyolojik, izotopik ve kimyasal ölçüm ve analiz hizmetlerini yeterli, doğru, hassas ve izlenebilir metotlarla gerçekleştirmek; nükleer tekniklerin değişik alanlardaki kullanımına yönelik araştırma-geliştirme çalışmaları yapmak; sahip olunan bilgi birikimi, deneyim ve uzmanlık ile laboratuvar altyapısının sürdürülebilirliğini sağlayacak faaliyetleri gerçekleştirmek; diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak radyolojik, izotopik ve kimyasal ölçüm ve analiz konularında bilgi aktarımına ve deneyimin arttırılmasına katkıda bulunmaktır.

Merkezimizde kurulu bulunan radyoaktivite ölçüm laboratuvarları Ölçüm ve Analiz Hizmetleri GB Birimi bünyesinde çeşitli teknikler kullanarak birçok numune türünde radyoaktivite analizleri yapmaktadır. Bu birim sahip olduğu nitelikli personel ve teknolojik altyapı ile 5 laboratuvardan oluşmaktadır.

  •   Gama Spektrometri Laboratuvarı (GML)
  • Toplam Alfa Beta Sayım Laboratuvarı (ABL)
  • Sıvı Sintilasyon Spektrometri Laboratuvarı (SSL)
  • Alpha Spektrometri Laboratuvarı (AFL)
  • C-14 Tarihlendirme Laboratuvarı

Birimimizdeki Gama Spektrometri, Toplam Alfa/Beta, Sıvı Sintilasyon Spektrometri ve Alfa Spektrometri Laboratuvarlarında uygulanan deney metotları, TS ISO EN/IEC 17025 kapsamında TÜRKAK tarafından 2009 yılında akredite edilmiştir. Bu kapsamda laboratuvarlarımızın altyapısını ve ölçüm yeteneklerini geliştirmek için araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütülmekte olup Haziran 2017’de TS EN ISO/IEC 17025 standardına göre TÜRKAK tarafından yapılan yenileme denetimi başarıyla gerçekleştirilmiştir. Laboratuvarlarımızın akredite olan deney metotlarının iç ve dış denetimlere hazır olması için gerekli olan faaliyetler düzenli olarak yapılmakta ve akredite olan/olmayan bütün deney yöntemleri ve numune türlerinde uluslararası yeterlilik testlerine düzenli olarak katılım sağlanmaktadır.

Gama Spektrometri Laboratuvarı (GML)

Gama spektrometrik yöntem ile gama radyasyonu yayan radyonüklitlerin tanımlanması ve aktivitesinin belirlenmesine yönelik analizler yapılmaktadır. Özel veya tüzel kişiler tarafından talep edilen gıda (Cs-134, Cs-137) ve yapı malzemelerinde (Ra-226, Th-232, K-40, Cs-134, Cs-137) radyoaktivite ölçümleri yapılmaktadır. Bu kapsamda ihraç edilen ürünler veya ithal edilecek ürünlere yönelik olarak lisans ve sertifika hizmetleri verilmektedir. Çevresel radyoaktivite izleme faaliyetleri kapsamında bitkisel, hayvansal numuneler ile toprak, su ve hava numunelerinde radyoaktivite ölçüm hizmetleri verilmektedir.

Ayrıca gama spektrometrik yöntemle zenginleştirilmiş veya tüketilmiş uranyum örneklerinde, uranyum zenginliği (235U/238U oranı) belirlenmekte ve ayrıca plütonyum tayini yapılabilmektedir.

Gama Spektrometri Laboratuvarı

HPGe gama-ışın Spektrometresi

 

Toplam Alfa Beta Sayım Laboratuvarı

Toplam Alfa /Beta sayım tekniği ile Orantılı Sayaçlarla; içme Suyu, doğal mineralli su, kaplıca suları, deniz suları, hava filtreleri ve diğer çevresel numunelerde toplam alfa beta aktivite analizi ile su numunelerinde Pb-210 analizi yapılmaktadır.

Toplam Alfa Beta Sayım Laboratuvarı

Sıvı Sintilasyon Spektrometri Laboratuvarı

Sıvı sintilasyon spektrometri tekniği ile su numunelerinde H-3 ve Sr-90, gıdalarda Sr-90, çevresel radyoaktivite izleme faaliyetleri kapsamında da gıda, toprak, su ve hava numunelerinde Sr-90 analizleri yapılmaktadır.

Sıvı Sintilasyon Spektrometri Laboratuvarı

İçme sularında Trityum analizi için kullanılan distilasyon düzeneği

Alfa Spektrometri Laboratuvarı

Alfa Spektrometri Laboratuvarı’nda başta toplam alfa aktivitesi 0,5 Bq/L’den yüksek olan su örneklerinde toplam gösterge dozu analizi olmak üzere, farklı örnek matrislerinde de alfa yayıcı radyoizotop analizleri yapılmaktadır.

 

Alfa Spektrometresi

C-14 Tarihlendirme Laboratuvarı

C-14 tarihleme tekniği ile ahşap, kömür, toprak, tohum, bitki ve deniz kabuğu gibi arkeolojik ve jeolojik örneklerde C-14 analizi yapılmaktadır.

 

C-14 Tarihlendirme Laboratuvarı

Bu birimin başlıca sorumluluğu, Türk Atom Enerjisi Kurumu kanunuyla belirlenen yetki görevleri çerçevesinde rutin kimyasal analiz ve ölçümler yapmaktır. Bu birim, gelişmiş analiz ve ölçüm tekniklerini kullanır, çevre ve insan sağlığı güvenliği için uluslararası standartlara ve nükleer teknolojinin uygulandığı tesislerde yapılan araştırma ve geliştirme çalışmalarına uygun analiz yöntemlerini geliştirir ve uygular. Aynı zamanda Merkez bünyesindeki diğer birimlerde yürütülmekte olan araştırma projelerine analiz desteği sağlanmaktadır.

Ölçüm ve Analiz Hizmetleri GB Birimi, nitelikli personel ve teknolojik altyapıya sahip dört laboratuvara sahiptir.

  • Element Analizi Laboratuvarı
  • Kromatografi Laboratuvarı
  • Spektroskopi Laboratuvarı
  • Kararlı İzotop Analizi Laboratuvarı
  • Radyasyon Teknolojisi Uygulama Laboratuvarı

Bu analitik laboratuvarlar, çok çeşitli örneklerin elementel ve moleküler içeriğinin tespiti, tanımlanması ve miktar tayini için yöntemler geliştirmek amacıyla çalışmalar yürütme kabiliyetine sahiptir.

Element Analizi Laboratuvarı

Element analizi laboratuvarında, jeolojik, biyolojik, gıda ve çevresel örneklerde Atomik Absorpsiyon Spektrometresi kullanılarak 27 element (Al, As, Au, B, Ba, Bi, Ca, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Hg, In, K, Mg, Mn, Mo, Na, Ni, Sb, Se, Sn, Sr, Pb, V ve Zn) tayin edilebilmektedir. Bu analizler, alevli absorpsiyon spektrometresi (FAAS) ile ppm seviyesinde; grafit fırınlı atomik absorpsiyon spektrometresi (GFAAS), soğuk buhar ve hidrür yöntemleri ile ppb seviyesinde yapılmaktadır. XRF, plastik, seramik, cam ve bitki gibi örneklerde bulunan elementlerin tanımlanmasında kullanılan analitik bir tekniktir. Nispeten tahribatsız bir tekniktir ve örnek matrisine bağlı olarak bor (Z = 5) başlayarak uranyuma (Z = 92) kadar tüm elementler için ppm-% seviyelerinde analiz için kullanılabilir.

 

Grafit Fırınlı Atomik Absopsiyon Spektrometresi

Dalgaboyu Dağılımlı XRF Spektrometresi

Enerji Dağolımlı mikro-XRF Spektromeresi

Enerji Dağılımlı Taşınabilir XRF Spektrometresi

Kromatografi ve Spektroskopi Laboratuvarı

İyonlaştırıcı radyasyonun moleküller üzerindeki etkisi, kromatografi ve spektroskopi laboratuvarlarında belirlenir. Uçucu olmayan ve/veya termal olarak kararsız moleküllerin saptamaları için sıvı kromatografisine ihtiyaç duyulurken, gaz kromatografisi uçucu bileşiklerin analizi için tercih edilen yöntemdir. İyon kromatografisi, sudaki iyonların nitel ve nicel analizini sağlayabilen bir tekniktir. FTIR ve/veya Raman, tahribatsız moleküler analizin gerekli olduğu durumlarda kullanılır. Yığın numuneler, numune saflaştırma ve deriştirme ihtiyacı olmaksızın analiz edilebilir.

Kromatografi Laboratuvarı

Gaz Kromatografisi

Yüksek Performanslı Sıvı Kromatograsi

İyon Kromatografisi

Sıvı Kromatografisi-Gaz Kromatografisi/Kütle Spektrometresi

 Spektroskopi Laboratuvarı

 

UV-Görünür Spektrometresi

Lüminesans Spektrometresi

FT-IR, FT-Raman Spektrometresi

Dispersive Raman Spektrometresi

Kararlı İzotop Analizi Laboratuvarı

Kararlı İzotop Laboratuvarında Yüksek Çözünürlüklü İndüktif Eşleşmiş Plazma Kütle Spektrometresi (HR-ICP-MS) ile Kurumumuzun ihtiyaç duyduğu nükleer madde analizleri gerçekleştirilmektedir. Katı ve sıvı numunelerdeki 13C / 12C, 15N / 14N, 18O / 16O and D / 1H izotop oranları, bir materyal için bir izotopik “profil” veya “imza” oluşturmak amacıyla İzotop Oranı Kütle Spektrometresi (IRMS) sistemi kullanılarak yapılabilmektedir.

Yüksek Çözünürlüklü İndüktif Eşleşmiş Plazma-Kütle Spektrometresi

İzotop Oranı Kütle Spektrometresi

 

Radyasyon Teknolojisi Uygulama Laboratuvarı

Sıralı(8erobic8c/8erobic) biyolojik arıtma sistemi

Hızlandırılmış Yaşlandırma Kabini