Sağlık Fiziği GB Birimi; görevi gereği radyasyonla çalışan kişilerin, halkın ve çevrenin, istenmeyen veya planlanan radyasyon ışınlamalarından korunması konusunda ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleri gereğince gerekli ölçüm ve değerlendirme, hizmet sunumu, izleme faaliyetlerini yerine getirmektedir. Bu amaçla:

  • Görevi gereği radyasyonla çalışanların maruz kaldığı radyasyon dozlarının belirlenmesi için ülke geneline belirli aralıklarla verilmekte olan Kişisel Dozimetri Hizmeti,
  • Doz değerlerinin ulusal ve uluslararası sınırlar içinde kalmasının sağlanması amacıyla sonuçların kayıt altına alınması ve sürekli takip edilmesi,
  • Doz sınırlarının aşılması durumunda gerekli önlemlerin alınmasının sağlanması,
  • Kapalı ortamlarda, toprakta ve suda radon aktivite konsantrasyonunun ölçülmesi,
  • Radyasyon ölçümünde kullanılan doz ölçer cihazlar için kalibrasyon ve referans ışınlama hizmeti verilmesi,
  • Radyasyon uygulamalarında iç ve dış ışınlamaya maruz kalan hastaların organ ve etkin dozlarının hesaplanması,
  • Radyasyon kaynaklarının kabul, performans ve kalite kontrol testlerinin yapılması,
  • Solunum, sindirim veya dolaşım yolu ile radyasyona maruz kalan toplum bireylerinin doz düzeylerinin doğru, güvenilir ve en hızlı şekilde belirlenmesi için uygun yöntemlerin kullanılması ve geliştirilmesi,
  • Doğal radyonüklid içeren malzemeler ile teknolojik işlemler sonucunda yoğun radyonüklid artışı tespit edilen ürün veya atıkların radyoaktivite analiz sonuçlarına göre çevre ve insan sağlığı açısından radyolojik değerlendirmesi hizmeti,
  • Dozimetreler kullanılarak çevresel doz ölçümlerinin yapılması

faaliyetleri Sağlık Fiziği GB Birimi tarafından yaklaşık 50 yıllık tecrübe, bilgi birikimi, gelişmiş altyapı ve konusunda uzman personelleri ile yürütülmektedir.

Kişisel Dozimetri Laboratuvarı

Ulusal mevzuat gereği, radyasyonla çalışan kişilerin maruz kaldığı dozların belirli sınırlar içinde kalmasının sağlanması amacıyla kişilerin aldıkları radyasyon dozlarının tayin ve takip edilmesi gerekmektedir. Dozimetre, radyasyon kaynakları ile çalışan kişilerin maruz kaldığı radyasyon dozu miktarının belirlenmesi için kullanılan TLD, yüzük vb. kişisel izleme cihazlarıdır. Kişisel dozların ölçülmesi için termolüminesans dozimetreler (TLD) kullanılmaktadır. Termolüminesans dozimetreler (TLD) ile tüm vücut dozu Hp (10) ve deri tarafından soğurulan doz Hp (0.07) değerleri ölçülebilmektedir.

TLD Dozimetri Sistemi, 04 Mayıs 2009 tarihinde ve Yüzük Dozimetri Sistemi 28 Ağustos 2013 tarihinde TÜRKAK tarafından akredite edilmiş olup, tecrübeli ve konusunda uzman personeli ve gelişmiş altyapısı ile uluslararası standartlarda doğru ve güvenilir hizmet vermektedir.

TLD Dozimetri Sistemi

Termolüminesans özellik gösteren kristaller radyasyona maruz kaldıklarında, kristali oluşturan bazı atomların elektronları atomu terk ederek kristal örgüsündeki bozukluklar içerisinde tuzaklanır. Kristalin ısıtılması, bu elektronların tuzaklardan kurtulmalarına ve ışık formunda enerji yaymalarına neden olur. Bu olaya termolüminesans olayı denir. Termolüminesans özellik gösteren bazı kristalleri içeren dozimetreler, kişisel doz ölçümlerinde kullanılmaktadır.

 

Termolüminesans Dozimetre(TLD)

Otomatik TLD Okuyucu

Kişisel Dozimetri Laboratuvarı

Kişisel Dozimetri Laboratuvarında Panasonic marka TLD’ler, otomatik TLD okuyucular ve kalite kontrol amacıyla TLD ışınlama cihazı kullanılmaktadır. Kullanılan TL dozimetreler içerisinde LiB4O7:Cu ve CaSO4:Tm termolüminesans kristalleri ve enerjiden bağımsız olarak doz hesabı yapılabilmesi için uygun filtreler bulunmaktadır.

Bu dozimetreler ile 0,1 mSv-10 Sv ve 20 keV – 1,25 MeV enerji aralığında, gama (γ), X-ışınları, beta (β) ve nötron dozları ölçülebilmektedir.

Yüzük Dozimetri Sistemi

Özellikle nükleer tıp alanında görev yapan ve deri dozunun takip edilmesi gereken kişiler için tüm vücut dozimetrelerin (TLD) yanında ek olarak yüzük dozimetre kullanılması gerekmektedir. Kişisel Dozimetri Laboratuvarında termolüminesans kristal içeren Harshaw marka TLD ve otomatik okuyucu kullanılmaktadır.

Yüzük Dozimetre Okuyucu

Yüzük Dozimetre

Bu dozimetreler ile 0.1 mSv-10 Sv ve 20 keV – 1,25 MeV enerji aralığında gama (γ), X-ışınları ve beta (β) dozları ölçülebilmektedir.

Dozimetre İstek Formu >>

Dozimetre Kullanma Talimatı >>

Kişisel Dozimetri Hizmet Sözleşmesi >>

 

Radon İzleme Laboratuvarı

İnsanlar zamanlarının büyük kısmını kapalı mekanlarda geçirdikleri için radon kaynaklı iç ışınlanmaya maruz kalırlar. Doğal kaynaklardan alınan dozun en önemli bileşeni, radon gazı ve onun kısa yarı ömürlü bozunma ürünleridir. Ülkelere göre değişiklik göstermekle birlikte radon ve bozunma ürünleri nedeniyle maruz kalınan yıllık ortalama etkin dozun dünya genelinde 1,3 mSv olduğu tahmin edilmektedir. Dolayısıyla meskenler ve işyerleri için radon aktivite konsantrasyonunun ölçülmesi halkın iyonlaştırıcı radyasyonun zararlarına karşı korunmasında önem arz etmektedir.

Radon İzleme Laboratuvarında aktif ve pasif yöntemlerle kapalı ortamlarda  radon aktivite konsantrasyonu ölçümleri yapılmaktadır. Pasif yöntemle radon ölçümlerinde  CR-39 katı hal nükleer iz dedektörleri kullanılmaktadır. Bu ölçüm yönteminde dedektörler ortamda en az 2 ay süre ile bekletilir, süre bitiminde laboratuvarda kimyasal kazıma işlemine tabi tutularak otomatik iz sayım sisteminde iz sayımı sonucu hesaplanır.

   

Radon İz Sayım Sistemleri

Radon İzleme Laboratuvarı Pasif Radon dedektörü ile radon ölçümü hizmetinde 28 Ağustos 2013 tarihinde TÜRKAK tarafından akredite edilmiş olup, tecrübeli ve konusunda uzman personeli ve gelişmiş altyapısı ile uluslararası standartlarda doğru ve güvenilir hizmet vermektedir.

Sağlık Bakanlığı ile TAEK arasında imzalanan protokol kapsamında ülke genelinde yaklaşık 62.300 hanede pasif yöntemle radon ölçümlerini kapsayan Ulusal Radon Programı yürütülmektedir.

Aktif yöntemle ölçümler, AlphaGuard cihazı kullanılarak yapılmaktadır. AlphaGuard cihazı ile havada, suda, toprakta ve yapı malzemelerinde anlık radon aktivite konsantrasyonu tespit edilmektedir. Bu ölçümlerde 10 dakika gibi kısa bir sürede sonuç elde edilebilmektedir.

   
   

 

Dahili Dozimetri Laboratuvarı - Tüm Vücut Sayım Sistemi

Solunum, sindirim veya dolaşım yolu ile vücut içerisine giren radyoizotoplardan yayılan radyasyonunun doğrudan ölçülmesi için  Tüm Vücut Sayım Sistemleri kullanılmaktadır.  Uranyum, toryum vb. madenlerde, radyoizotop üretim ve ayrıştırma işlemlerini yerine getiren tesislerde ve radyoaktif maddelerin endüstriyel, medikal ve araştırma amaçlı kullanımında çalışanların veya bir nükleer kaza sonrası, serpintiyle meydana gelen radyoaktif kirlenme neticesinde radyonüklidlerden kaynaklanan vücut yükü aktiviteleri belirlenebilmektedir. Sağlık Fiziği GB Birimi, sabit ve mobil Tüm Vücut Sayım Sistemleri ile hizmet vermektedir. NaI(Tl) dedektörleri ve  HpGe dedektörlerinden oluşmuş sayım üniteleri, bilgisayar kontrollü olarak çalışmakta olup, sayılan kişilerin tüm vücut yükü aktiviteleri ve almış oldukları radyasyon dozu belirlenebilmektedir. 

 

 

Sağlık Fiziği GB Birimi’nin amacı, toplum bireylerinin, çalışanların ve çevrenin iyonlaştırıcı radyasyonun zararlı etkilerinden korunmasını sağlamaya yönelik çalışmalar yapmaktır. Bu çalışmalar uzman personel tarafından isimleri aşağıda belirtilen laboratuvarlarda yürütülmektedir.

  • Medikal Fizik Uygulamaları Laboratuvarı
  • Hasta Dozimetri Laboratuvarı
  • Biyolojik Dozimetri Laboratuvarı

Birimde aşağıdaki hizmetler verilmektedir:

  • Radyoloji tetkiklerinde maruz kalınan organ ve etkin dozların hesaplanması
  • Radyoaktivite analizlerinin çevre ve insan sağlığı açısından radyolojik değerlendirmesi
  • Tıbbi Radyoloji Uygulamalarında Hasta Dozlarının Hesaplanması eğitim kursu
  • Nükleer Tıpta Hasta Dozlarının Hesaplanması eğitim kursu

 

Medikal Fizik Uygulamaları Laboratuvarı:

Bu laboratuvarda aşağıda belirtilen çalışmalar yapılmaktadır.

  • Tıbbi radyasyon uygulamalarında ülke referans doz düzeylerinin tespit edilmesi,
  • X-ışını cihazlarının kalite kontrol ölçümlerinin yapılması
  • Tıptaki iyonlaştırıcı radyasyon uygulamalarında fetusun maruz kaldığı dozun hesaplanması.
  • Solunum ve sindirim yoluyla ışınlanmış toplum bireylerinin doz düzeylerinin doğru, güvenilir ve en hızlı şekilde belirlenmesi için uygun yöntemlerin geliştirilmesi ve kullanılması,
  • Toplum bireyinin dahili ve harici ışınlanmalardan kaynaklanan organ ve etkin dozları ile risk hesaplamalarının yapılması,
  • Radyasyon üreten tıbbi cihazların kalite kontrol ve performans testlerinin yapılması konusunda eğitim verilmesi.
  • Radyoaktivite analiz raporlarına göre yoğun doğal radyonüklit artışı tespit edilen (TENORM) atıkların ve depolandıkları alanların çevre ve insan sağlığı açısından radyolojik değerlendirmesinin  yapılması.

Rando Fantom

 

ACR Fantomu

Fluke X-Ray Test Cihazı

Cathpan 600

 

CTI Kafa,Vucut,Çocuk Fantomu ve Özel Tasarım Kalem Tipi İyon Odası

 

Hasta Dozimetri Laboratuvarı

Bu laboratuvarda, Ulusal Hasta dozimetri programının oluşturulmasını ve izlenmesini sağlamak amacıyla Ulusal Hasta Dozimetri Ölçüm Protokolleri'nin belirlenmesi çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışma ile ülkemizdeki sağlık meslek liselerinin görüntüleme bölümlerinde eğitim gören öğrencilerin mesleki beceri kazanmaları amacıyla Merkezimizde staj yapma olanağı sağlanacaktır. Aynı zamanda Sağlık Meslek Yüksekokullarında görüntüleme teknisyenliği ve teknikerliği alanında eğitim gören öğrencilere, radyoloji teknisyenlerine gerçek hasta olmadan; tetkike özgü olarak hastanın doğru konumlandırılması ve hasta dozimetresinin yerleştirilmesi hususlarında radyoloji pozisyon ve çekim simülasyon mankeni kullanılarak çekim protokollerinde beceri kazanmaları için eğitim verilmesi planlanmaktadır.

  

Biyolojik Dozimetri Laboratuvarı

Kişinin radyasyon kazası sırasında fiziksel dozimetresini tasıyor olsa ve fiziksel doz ölçümünün mümkün olduğu durumlarda bile, soğurulan dozun bağımsız biyolojik bir yöntemle tespit edilmesi gerekir. Bu nedenle radyasyon kazası geçiren kişilerin kromozom aberasyon (CA) ve fluoresan in situ hibridizasyon (FISH) yöntemleri ile biyolojik dozun tayini ve değerlendirmesi çalışmaları planlanmaktadır.  

 

 

Floresan Mikroskobu

 

Reel-Time PCR

 

Radyoloji tetkiklerinde maruz kalınan organ ve etkin dozların hesaplanması hizmetinin formları (4 adet)                                                                                       

Radyoaktivite analizlerinin çevre ve insan sağlığı açısından radyolojik değerlendirmesi formu (1 adet)

Tıbbi Radyoloji Uygulamalarında Hasta Dozlarının Hesaplanması eğitim kursu başvurusu

Nükleer Tıpta Hasta Dozlarının Hesaplanması eğitim kursu başvurusu

 

İKİNCİL STANDART DOZİMETRİ LABORATUVARI (İSDL) 

Ülkemizde sağlık, endüstri, araştırma alanlarında iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarını kullanarak faaliyet gösteren kamu, özel sektör ve üniversitelere ait laboratuvarlarda, radyasyon güvenliğine ve radyasyondan korunmaya yönelik etkinliğin artırılması, bu laboratuvarların izlenebilir ve karşılaştırılabilir sonuçlar elde etmesi için iyonlaştırıcı radyasyon metrolojisi alanında ulusal altyapının geliştirilmesi ve uluslararası platformda rekabet gücünün artırılması gerekmektedir.

Her alanda radyasyon kaynakları ile çalışan kişilerin radyasyon güvenliğinin sağlanması, hastanın ve toplumun radyasyondan korunması, hastaya doğru radyasyon dozunun uygulanması ile tanı ve tedavide etkinliğin artırılması,  kullanılan her türlü radyasyon ölçüm cihazının uluslararası standartlara göre kalibrasyonunun yapılmasına bağlıdır. Ülkemizin nükleer enerji programını başlatmış olması RHTD Başkanlığı İSDL’de gerçekleştirilecek kalibrasyon faaliyetlerinin önemini daha da arttırmıştır. Bu amaçla Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından 2011 yılında Kalkınma Bakanlığı desteği ile “Türkiye’nin Radyasyondan Korunmada Teknik Altyapısının Geliştirilmesi” projesi başlatılmıştır. Söz konusu proje, İkincil Standart Dozimetri Laboratuvarı ve Hizmet Birimleri Binası İnşaatı ve İkincil Standart Dozimetri Laboratuvarı Cihaz, Sistem ve Donanımlarının temini olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. 7414 m2 kapalı alana sahip olan bina, TAEK nam ve hesabına Çevre Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü marifetiyle inşa edilmiştir.

 

 

 

RHTD Başkanlığı-İSDL, güncel teknolojik özelliklere sahiptir ve en geniş enerji spektrumunda kalibrasyon hizmeti verebilecek şekilde tasarlanmıştır. Bu kapsamda radyoterapi, girişimsel radyoloji, tanısal radyoloji, mamografi, nükleer tıp, diş röntgen gibi tıp alanında ve bu alandaki kalite kontrol ölçümlerinde kullanılan her türlü radyasyon ölçüm cihazının; endüstriyel uygulamalarda, nötron ölçümleri de dahil, araştırma amaçlı radyasyon uygulamalarında kullanılan tüm ölçüm cihazları ve radyasyondan korunma amaçlı cihazların kalibrasyonları yapılabilecek ve bu alanlarda bölge ülkelerine de hizmet verilebilecek kapasitededir.

 

 

Cihaz, sistem ve donanımları PTW-Freiburg Almanya tarafından kurulmuştur. RHTD Başkanlığı-İSDL sekiz sistemden oluşmaktadır. Bu sistemler aşağıda verilmiştir:

 

1.    Gama Kalibrasyon Sistemi – Tedavi Düzeyi

 
2. Gama Kalibrasyon Sistemi – Korunma Düzeyi  

3. X-Işını Kalibrasyon Sistemi – 320 kV

4. X-Işını Kalibrasyon Sistemi – 160 kV

5. X-Işını Kalibrasyon Sistemi – Mamografi

6. Beta Kalibrasyon Sistemi   
7. Nötron Kalibrasyon Sistemi  

8. Panoramik Işınlama Sistemi

 

 

RHTD Başkanlığı-İSDL’nin resmi açılışı 23 Ağustos 2017 tarihinde yapılmıştır. RHTD Başkanlığı-İSDL’ye TAEK tarafından Radyasyon Güvenliği Tüzüğü hükümlerine göre 02 Ekim 2017 tarihinde lisans verilmiştir.

 

 

İkincil Standart Dozimetri Laboratuvarı (İSDL) tarafından:

  1. Korunma Düzeyi Radyasyon Ölçer Cihazların Kalibrasyonu
  2. Radyoterapide Kullanılan Tedavi Düzeyi Dozimetrelerin Kalibrasyonu

hizmeti verilmeye başlanmıştır.

 

RHTD Başkanlığı-İSDL Tanıtım Broşürü

Kalibrasyon Başvuru Formu

 

İstenen Bilgi ve Belgeler

  1. Kalibrasyon Başvuru Formu (Eksiksiz doldurulacaktır)
  2. Ödemeyi Gösteren Belge (Banka dekontu kopyası)
  3. Kalibrasyon Ücret Listesine http://www.taek.gov.tr/belgeler formlar/ucretler/  adresinden erişilebilir.

Sağlık Fiziği GB Birimi binasının işletme, bakım ve onarım işlerine yönelik talimatları oluşturulmakta, takibi yapılmakta ve bunlarla ilgili faaliyetler planlanmakta ve kayıtları tutulmaktadır. Bina Otomasyonu kullanılarak tüm binanın ve İkincil Standart Dozimetri Laboratuvarının iklimlendirme şartları takip edilmekte ve kararlılığı sağlanmaktadır. RHTD Başkanlığı Konferans Salonunun işletme, bakım ve onarım işleri İşletme Birimi tarafından yapılmakta ve takip edilmektedir.