Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), 2006 yılından itibaren Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) ile ilgili ülkemizde yürütülen etkinlikleri koordine etmek, bilimsel etkinliklere katılmak, ülkemizde yürütülen çalışmaları finansal olarak desteklemek ve CERN çalışmalarında ülkemizi temsil etmek üzere görevlendirilmiştir. ATLAS, CMS, ALICE, CAST deneylerine ve CLIC çalışmalarına Türkiye'den katılan araştırmacıların projeleri TAEK tarafından desteklenmektedir.

2009 yılında başlayacak olan CERN deneylerinden elde edilecek çok yoğun veri, LHC GRID ağı vasıtasıyla ve ULAKBİM altyapısı kullanılarak ülkemizdeki bilim insanlarına ulaşacaktır. Bu kapsamda ülkemizle CERN arasındaki ilişki TAEK’in koordinasyonu altında yürütülmektedir. TAEK-CERN GRID Mutabakat Zaptı 29 Ocak 2008 tarihinde imzalanmıştır.

Ülkemiz ile CERN arasındaki ilişkinin çerçevesini belirleyen TAEK-CERN İşbirliği Anlaşması 14 Nisan 2008 tarihinde Cenevre’de imzalanmıştır. Hükümetimizin CERN üyeliği konusundaki tam desteği çerçevesinde, ülkemizdeki CERN faaliyetlerini koordine eden ve destekleyen TAEK tarafından 23 Ocak 2009 tarihinde CERN Konsey Başkanına gönderilen bir mektupla Türkiye’nin CERN’e üyelik başvurusu yapılmıştır. Haziran 2011 tarihinde CERN Konseyinin aldığı karar çerçevesinde Türkiye’nin önümüzdeki dönemde tam üyelik müzakerelerine başlayacağı öngörülmüştür.

LHC HESAPLAMA GRIDI VE TÜRKİYE

LHC deneylerinden gelen verilerin çözümlemesine yardımcı olacak bilgi işleme ortamını hazırlamak üzere LHC Hesaplama Gridi (LHC Computing Grid, LCG, kısaca GRID) geliştirilmiştir. GRID, bilgisayarların hesaplama ve veri depolama kaynaklarını internet üzerinden paylaşmak amacı ile oluşturulan bir servis olarak tanımlanabilir. LCG projesinin en önemli başarılarından birisi ortak yazılım ve kaynaklara ulaşmada sistematik sağlamasıdır. Ağda bulunan bilgisayar merkezleri, fonksiyonlarına göre değişik seviyelerde sınıflandırılmıştır.

Seviye–0: Bu merkez CERN’dedir. Deneylerden ham veriyi almakta ve depolamaktadır. Verinin ilk ön incelemesi burada yapılmaktadır.

Seviye-1: Bu merkez ham veriyi ve yeniden oluşturulmuş veriyi Seviye-0’dan alır. Analiz işlemleri sırasında gerekli olan verinin yönetimi ve depolanması bu merkezde gerçekleşir. Bu merkezlerde veri yoğunluklu analizler ile ulusal ve bölgesel destek çalışmaları ve GRID işletim servislerine katkı işleri gerçekleştirilir. Dünyada halen 11 tane Seviye-1 merkez bulunmaktadır.

Seviye-2: Bu merkezlerde ise simülasyon, son kullanıcı analizi ile yüksek performanslı paralel analizler yapılmaktadır. Dünyada yaklaşık olarak, Türkiye dahil, 53 tane Seviye-2 merkezi bulunmaktadır. Ayrıca her Seviye-2 merkez kendisine coğrafi açıdan yakın olan bir Seviye-1 merkezini seçer.

LHC çalışmaya başladığında yılda yaklaşık olarak 15 petabayt (15 milyon gigabyte) veri üretecektir. Bu ise toplam olarak yılda 100.000 DVD’yi doldurmak anlamına gelmektedir! Dünyada bu konuyla ilgili bilim insanları bu verilere ulaşacak ve verileri analiz edeceklerdir. LCG projesinin misyonu LHC'yi kullanan bütün yüksek enerji fizikçileri için veri saklama ve analiz imkanı sağlamaktır.