|
Işınlama tesisleri, ürünlerin belirli teknolojik amaca göre uygun dozlarda radyasyon ile ışınlanması işleminin yapıldığı yerlerdir. Işınlama tesisleri sahip oldukları radyasyon kaynaklarına göre;
-
Gama ışınlama tesisleri
-
Elektron demeti tesisleri
olmak üzere ikiye ayrılırlar. Bu tesisler de kendi aralarında tasarımlarına göre çeşitli sınıflara ayrılırlar. Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi’nde Uygulama Bölümü’ne bağlı olarak çalışan tesis; IV. Sınıf bir gama ışınlama tesisidir ve 1993 yılında kurulmuştur. |
|
|
|
SANAEM Işınlama Tesisi |
Ürün Doldurma-Boşaltma İstasyonu |
Işınlama İşlemi:
Işınlanacak ürünler tesiste 45x45x90 cm boyutlarındaki ışınlama kutularına (maksimum 50kg) yüklenirler. Bu nedenle ürün kutularının yukarıda belirtilen ışınlama kutuları içine girecek şekilde olması zorunludur. Ürünlerle doldurulmuş ışınlama kutuları ray üzerinde hareket eden taşıyıcı araba ile radyasyon kaynağının bulunduğu ışınlama odasına alınırlar. Işınlama kutuları radyasyon kaynağı etrafında dolaştırılarak içindeki ürünlerin ışınlanması sağlanır. Tesiste, ışınlama kaynağı olarak Kobalt-60 (Co-60) radyoizotopu kullanılmaktadır. Ürünler, Kobalt-60 radyoizotopunun yaydığı gama ışınlarının ürünün içinden geçerken soğurulması yoluyla ışınlanırlar. Yani ürünlerin aldığı radyasyon dozu, ürünler tarafından soğurulan radyasyon enerjisinin miktarıdır.
|
 |
| Co-60 Kaynağının Depolama Havuzu İçindeki Görünümü |
Işınlama Kutularının Kaynak Etrafında Dolaşması |
Firmalar ışınlama hizmeti için ürünlerini “Işınlama Talep Formu” doldurarak tesise getirirler (Firma ilk kez ürün getiriyorsa TAEK ile firma arasında “Işınlama Hizmeti Alımı Sözleşmesi” imzalanır). Ürünlere verilecek doz ile ürün ve ambalaj malzemesinin ışınlama işlemine uygun olup olmadığı firmanın sorumluluğundadır. Ürünlerin ve paket şekillerinin ışınlama işlemine uygunluğu kontrol edildikten sonra “Ürün Kabul Formu” düzenlenerek teslim alınırlar. Işınlama sırası gelen ürünler, kutularının üzerine etiket yapıştırılarak talep edilen dozda ışınlanırlar. İşlem tamamlandıktan sonra ürün ve ışınlama bilgilerinin belirtildiği “Işınlama Sertifikası” ile birlikte ürünler ilgili firmaya “Ürün Teslim Formu” düzenlenerek ücret dekontu karşılığında teslim edilirler.
Teknolojik Amaca Göre Işınlama Hizmeti Verilen Alanlar:
Tek kullanımlık tıbbi malzemelerin sterilizasyonu: Radyasyonla sterilizasyon diğer yöntemlerle karşılaştırıldığında; kolay, güvenilir bir yöntem olması, işlem sırasında tek bir parametre kontrolü (zaman) gerektirmesi, tüm boşluklara ve kapalı ambalajlara tam girişkenlik sağlaması, kimyasal kalıntı bırakmaması, çevre dostu olması ve karantinasız ürün teslimi gibi özellikleri nedeni ile üstünlüğü tüm dünyada kanıtlanmış bir yöntemdir.
Gıda ışınlaması: Işınlama Tesisinde, T.C.Tarım ve Köyişleri Bakanlığı - Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün 20.03.2007 tarih ve 06-00062-00001-7 numaralı izin belgesi ile 06 Kasım 1999 tarih ve 23868 sayılı Gıda Işınlama Yönetmeliğine uygun olarak aşağıdaki tabloda verilen gıdaların belirtilen teknolojik amaca göre ışınlama işlemi yapılmaktadır..
GIDA GRUBU |
AMAÇ |
Grup l - Soğanlar, kökler ve yumrular |
Depolama sırasında filizlenme, çimlenme ve tomurcuklanmayı önlemek |
Grup 2 - Taze meyve ve sebzeler (Grup l’in dışındakiler) |
a)Olgunlaşmayı geciktirmek
b)Böceklenmeyi önlemek
c)Raf ömrünü uzatmak
d)Karantina kontrolü |
Grup 3 - Hububat, öğütülmüş hububat ürünleri, kabuklu yemişler, yağlı tohumlar, baklagiller, kurutulmuş sebzeler ve kurutulmuş meyveler |
a)Böceklenmeyi önlemek
b)Mikroorganizmaları azaltmak
c)Raf ömrünü uzatmak |
Grup 6 - Kuru sebzeler, baharatlar, kuru otlar, çeşniler ve bitkisel çaylar |
a)Bazı patojenik mikroorganizmaları azaltmak
b)Böceklenmeyi önlemek |
Grup 7 - Hayvansal orijinli kurutulmuş gıdalar |
a)Böceklenmeyi önlemek
b)Küflerin kontrolü |
Polimerlerde çapraz bağlanma: Radyasyonla çapraz bağlanma, polimer zincirleri arasında kimyasal bağ oluşması sonucu bir ağ yapısı oluşmasıdır. Zincirler arasında oluşturulan bu ağ yapısı sayesinde polimerik malzeme yüksek sıcaklıklara dayanıklı, erimeyen, herhangi bir kimyasal sıvıda çözünmeyen yapılara dönüşebilmektedir.
Belirtilen alanlardaki ışınlama hizmetleri yanında SANAEM’de konu ile ilgili birimlerde laboratuvar hizmetleri ve belirli aralıklarla gıda ışınlaması ve radyasyonla sterilizasyon konularında kurslar düzenlenmektedir.
|
