TAEK PROTON HIZLANDIRICISI TESİSİ

Genel Bilgi

Ülkemizin, nükleer teknolojiye sahip olarak, bu teknolojinin ürünlerinden ülke menfaatine uygun her şekilde yararlanmasını sağlamak TAEK’in en önemli stratejik hedefidir. Bu hedefe varabilmek için ülkemizin öncelikleri paralelinde nükleer teknoloji alt yapısına sahip olmak TAEK’in amaçları arasında yer almaktadır.

Hızlandırıcı teknolojisi 20. yüzyılda insanlığın hizmetine girmiş en önemli üretken teknolojilerdendir. Bu özelliğiyle hızlandırıcılar, bilim ve teknolojinin pek çok alanında öncü olmuştur. Bilim ve teknolojide söz sahibi olan ülkelerin tamamında farklı amaçlarla kurulmuş hızlandırıcılar bulunmaktadır. Günümüzde hızlandırıcılar; biyolojiden sağlığa, malzeme biliminden metalürjiye, temel parçacıklardan evrene kadar bilimsel çalışmaların odağında bulunmaktadır. Dünyada değişik amaçlara hizmet eden ve farklı teknolojik özelliklere sahip 15.000 civarında hızlandırıcı bulunmaktadır.

GÜNCELLENDİ - NİSAN 2011

(İndir) TAEK Proton Hızlandırıcısı Tesisi

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA)’nın 2006 yılı rehber dokümanında yer alan bilgilere göre UAEA’ya üye 39 ülkede radyoizotop üretimi için kullanılan 262 adet siklotron tip hızlandırıcı bulunmaktadır. Bu tip hızlandırıcıların sayısı günümüzde yaklaşık 350’dir. UAEA veri tabanına göre 2002−2006 arasında radyoizotop üretiminde kullanılan siklotron tip hızlandırıcıların sayısında %7 artış olmuştur. Günümüzde hızlandırıcıların sayısı artmaya devam etmektedir. Siklotron tipi hızlandırıcıların en fazla olduğu ülkeler; Amerika Birleşik Devletler (70), Japonya (36) ve Almanya (23)’dır.

TAEK Proton Hızlandırıcısı Tesisi (TAEK-PHT)’nin işletmeye girmesiyle ülkemizde ilk defa radyoizotop ve radyofarmasotik üretimi, kalite kontrolü ile Ar-Ge faaliyetleri için tasarlanmış bütünleşik özellikte bir hızlandırıcı teknolojisi altyapısına kavuşulacak ve başta sağlık sektörümüz olmak üzere üniversitelerimiz ve araştırma enstitülerimiz bu Tesis’ten yararlanır hale gelecektir.

Proje Kapsamı
TAEK Proton Hızlandırıcı Tesisi; Ankara’da TAEK’e bağlı Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (SANAEM) yerleşkesinde kurulmaktadır. Proje; proton hızlandırıcı sistemi ve hedef sistemleri ile radyofarmasotik üretim ve kalite kontrol laboratuvarlarının yer alacağı binanın ve destek yapılarının inşasını, çevre ve alt yapı düzenlemesini, cihaz, donanım ve sistemlerin temini, montajı ve testleri ile personel eğitimi kapsamaktadır.

TAEK-PHT’nin temeli 24 Şubat 2010 tarihinde atılmıştır. Tesis inşaatı 12 Aralık 2010 tarihinde bitmiş olup Ion Beam Applications (IBA) Firmasından temin edilen hızlandırıcı, hedef sistemler ve radyofarmasotik üretim ve kalite kontrol laboratuvarlarında bulunan cihaz, donanım ve sistemlerin montajı ile işletmeye alma testlerinin ve personel eğitiminin Ağustos 2011’de tamamlanması planlanmaktadır. TAEK-PHT’de radyofarmasotik üretimine 2012 yılında başlanması amaçlanmaktadır.

TAEK-PHT’nin Kurulma Amacı
TAEK-PHT; kanser, nörolojik hastalıklar, beyin fizyolojisi ve patolojisi ile koroner arter hastalığı gibi pek çok hastalıkta teşhise yönelik olarak kullanılan iyot-123, flor-18 (FDG), indiyum-111, galyum-67, talyum-201 ve bu radyoizotoplardan radyofarmasotiklerin üretilmesi, radyofarmasotiklerin kalite kontrolü ve hasta dozu olarak dağıtımı ve ayrıca nükleer alanda araştırma ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak üzere kurulmaktadır.

Proton Hızlandırıcısının Teknik Özellikleri 
TAEK-PHT’deki siklotron tipi hızlandırıcı sistemi (CYCLONE-30) türünün en yeni teknolojik özelliklerine sahiptir. Hızlandırıcının sağlayacağı proton demeti enerjisi değişkendir ve en yüksek proton demeti enerjisi 30 MeV’dir. Hedef sistemleri üzerine yönlendirilecek toplam proton demet akımı da değişken olup, en yüksek akım değeri 1200 µA’dir. Bu seviyedeki bir proton demeti akımı IBA tarafından tasarlanan bu özelliğe sahip dünyadaki ilk ticari hızlandırıcı olma özelliğindedir. Hızlandırıcı sistemi dört adet ışınlama odasına açılan dört ana demet hattı ile bağlantılı olup, bu demet hatlarından üçünde radyoizotop üretimi yapılacak, birinde ise araştırma faaliyetleri yürütülecektir.

Radyofarmasotik Ürünler

TAEK Proton Hızlandırıcı Tesisinin Fotoğrafları

Temel Atma

Çeşitli İnşaat Fotoğrafları

İnşaat Aşamaları

Dış Görünüm

Tesis İçi Görünümler

Montaj