Gıda Birimi; ışınlama teknolojisinin, gıda endüstrisinde uygulanmasına yönelik gerekli araştırmaların yapılması, gıda üreticisi ve ihracatçısının, üniversitelerin, araştırma enstitülerinin, yasal düzenlemeden sorumlu kamu kurum ve kuruluşlarının ve halkın gıda ışınlama konusunda bilgilendirilmesi, eğitim ve danışmanlık hizmetinin sağlanması amacıyla kurulmuştur. Gıda ışınlama konusunda, başta gıda sektörü olmak üzere konu ile ilgilenen bütün kişi ve kuruluşlarla işbirliğine açıktır.

Alanında bilimsel ve teknolojik birikime sahip olan bu birimde: Gıda Kimyası, Gıda Mikrobiyolojisi ve Radyasyon Entomolojisi ile Işınlanmış Gıdaların Tespiti olmak üzere üç laboratuvar bulunmaktadır.

Gıda Kimyası Laboratuvarı

Gıda Kimyası Laboratuvarı’nda; istenen teknolojik amaca yönelik, gıdaya uygulanacak dozun belirlenmesi,  ışınlama sonrası, gıdanın kimyasal bileşiminde ve duyusal özelliklerinde (renk, tat, koku, tekstür) ortaya çıkabilecek değişmelerin ve  ışınlanma teknolojisi ile birlikte uygulanabilecek  yöntemlerin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca tüketicilerin  ışınlanmış gıdalara karşı  tepkisini belirlemek amacıyla anket çalışmaları da yapılmaktadır.

Gıda Kimyası Laboratuvarı

Gıda Mikrobiyolojisi ve Radyasyon Entomolojisi Laboratuvarı

Gıda Mikrobiyolojisi ve Radyasyon Entomolojisi Laboratuvarı‘nın Gıda Mikrobiyolojisi bölümünde; gıdalarda  bozulmaya neden olan  mikroorganizmalar ile insan sağlığını tehdit eden gıda kaynaklı patojen mikroorganizmaların sayısının ışınlama teknolojisi kullanılarak Türk Gıda Kodeksi’nde verilen limit değerlerin altına indirilmesine, raf ömrünün uzatılmasına ve halk sağlığı açısından güvenilir gıda üretimine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.

Ayrıca ışınlanmış gıdaların tespitine yönelik, TS EN 13783  ve TS EN 14569 standartlarının uygulanması ile ilgili  çalışmalar gerçekleştirilmektedir.

Radyasyon entomolojisi bölümünde ise; gıdalarda, özellikle ihracat potansiyeli yüksek, yaş/kuru meyve ve sebzelerde, baklagil ve tahıllarda, kesme çiçeklerde ve ambalaj malzemelerinde böceklenmeye karşı ışınlama teknolojisinin uygulanması konusunda çalışmalar yürütülmektedir. Bu amaçla, ticari paketlere uygulanması gerekli olan minimum ve etkin ışınlama dozları deneysel olarak belirlenmektedir.

Işınlamanın karantina uygulamasındaki en önemli amacı, kimyasal yöntemlere alternatif oluşturmasıdır. İhracatı yapılan gıda ve diğer tarımsal ürünlerde, böceklenmeyi engelleyerek ihracatçının gümrük kapısında karşılaşabileceği olumsuzluklar giderilebilecektir. İhracatçının isteği doğrultusunda ürünün dökme veya son paketlenmiş haline  uygulanabilmektedir. Ayrıca tüketici sağlığı açısından sağladığı en büyük avantaj, gıda da kimyasal kalıntı bırakmamasıdır. Radyasyon Entomolojisi Laboratuvarında Kısır
Böcek Salım Tekniğinin (SİT) meyve sineklerine karşı uygulanmaya konulması için teorik,
teknik ve laboratuvar çalışmaları yürütülmektedir.

İncirde İncir Güvesi Larvası	Portakalda Akdeniz Meyve Sineği Larvaları

Işınlanmış Gıdaların Tespiti Laboratuvarı

Artan uluslararası ticaret, ülkeler arasındaki düzenleme ve tüzüklerin farklılığı, ışınlanmış gıdaların etiketlenmesi yönünde oluşan tüketici talebi gibi faktörler, ışınlanmış gıdaların tespiti için metotların geliştirilmesi gereksinimini ortaya çıkarmıştır.

6 Kasım 1999 Tarih ve 23868 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Gıda Işınlama Yönetmeliği”nin 15. maddesinin TAEK’e atfettiği sorumluluğu yerine getirmek amacıyla, TAEK tarafından SANAEM’de “Işınlanmış Gıdaların Tespiti Laboratuvarı” kurulmuştur.

Bu laboratuvarda TS EN 13784 standardına göre hayvansal ve bitkisel gıdaların ışınlanıp ışınlanmadıkları tespit edilmektedir.

Işınlanmış Gıdaların Tespit Laboratuvarı

DNA Komet Analiz Yöntemi prensipte, DNA içeren tüm gıdaların ışınlanıp ışınlanmadığının belirlenmesinde kullanılan basit, hızlı ve spesifik bir tarama tekniğidir. Bu yöntem bir elektrik alanı uygulanan agaroz jelde DNA’nın taşınması esasına dayanır. Yöntem, bazı kısıtlamalar olmakla birlikte, değişik hayvansal ve bitkisel gıdalara uygulanabilir.

DNA parçalanması, iyonlaştırıcı ışınlar dahil çeşitli kimyasal veya fiziksel işlemlerle meydana gelebilir. Bu parçalanma tek hücrelerin veya çekirdeklilerin mikrojel elektroforez yöntemi ile incelenir. 


     

Dana Etinde Işınlama Dozuna Bağlı Komet (Kuyruklu Yıldız) Oluşumu

Güç kaynağı ile elektrik akımı uygulandığında DNA anot yönünde bir kuyruk oluşturmak suretiyle hücreden dışarıya göç eder ve ışınlanmış hücreler bu şekilde uzayarak bir “kuyruklu yıldız” (komet) görüntüsü veririler.

                                                   
Eğitim Faaliyetleri

Gıda Birimi, her yıl düzenlemekte olduğu “Gıda Işınlama Kursu” ve “DNA Komet Analiz Yöntemi Kursu” ile gıda ışınlama teknolojisine  ilgi duyan kişi ve kuruluşlara bu konuda sahip olduğu bilgi ve deneyimlerini aktarmaktadır.

 Standartlar

TS EN 13783:Gıda Maddeleri-Doğrudan Epifloresans Süzme  Tekniği (DEFT) /  Aerobik Plaka Sayımı (APC) Kullanarak Işınlanmış Gıdaların Belirlenmesi

TS EN 14569:Gıda Maddeleri-Limulus amoebocyte  lysate (LAL) / Gram negatif  bakteri (GNB) Mikrobiyolojik Eleme Yöntemi

TS EN 13784:Işınlanmış Gıda Maddelerinin Belirlenmesi İçin DNA Komet Deneyi – Eleme Yöntemi

RUTİN ANALİZ HİZMETLERİ

Işınlanmış Gıdaların Tespiti

Hayvansal ve Bitkisel Gıdaların TS EN 13784 Standardına Göre (DNA Komet Deneyi) Işınlanıp Işınlanmadıklarının Tespit Edilmesi metotuna göre gıdalarda, ışınlama sonucu DNA'da meydana gelen hasar belirlenerek gıdanın ışınlanmış olup olmadığı nitel olarak belirlenir.

TEKNİK TERİMLER

Gıda Işınlama            :Gıda maddesinin istenilen bir teknolojik amaca ve yöntemine uygun olarak yeterli bir dozda ışınlanmasıdır.

Işınlama Dozu            :Işınlanan gıdanın birim kütlesinde absorbladığı radyasyon enerjisinin miktarıdır.

Karantina                   :Bitki parçaları yada gıda maddeleri üzerinde bulunma ihtimali olan hastalık yada zararlı böceklerin bir bölgeden başka bir bölgeye hareketini, yayılmasını ve üreyerek salgın yapmasını engellemek  amacıyla alınan yasal önlemlerdir.

TS                               :Türk Standardı

EN                              :European Norm

DNA                           :Deoksiribo Nükleik Asit

Ekli Dosya (lar):

Dosya	Açıklama	Dosya Büyüklüğü
Gıda Işınlama Yönetmeliği		244 Kb
SANAEM Gıda Işınlama Tüketici Anketi	(Anket Formunu lütfen aşağıdaki e-mail adresine gönderiniz: Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntüleyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir )	33 Kb