Bilimsel ve teknolojik çalışmalar içerisinde çok önemli bir yeri bulunan nükleer bilimler ve nükleer teknoloji, karmaşık, hızlı gelişen, pahalı yatırımlar ve en önemli bilim dallarında çok sayıda nitelikli personel gerektiren disiplinler arası bir çalışma alanıdır.
Türkiye, dünyadaki gelişmelere paralel olarak bu konunun önemini kavrayarak, 1955 yılında ABD ile atom enerjisini sivil amaçlarla kullanmada işbirliğini öngören bir anlaşma imzalamış, 1956 yılında bir araştırma reaktörü kurulması için çalışmalar başlatılmış, Küçükçekmece Gölü kenarındaki şimdiki arazi seçilmiş ve bir uzman kuruluş olarak Başbakanlık Atom Enerjisi Komisyonu kurulmuştur (6821 sayılı kanun).
1959 yılında ülkemizin ilk nükleer tesisi olan 1 MW gücündeki TR-1 araştırma reaktörünün temeli atılmış, 12/08/1960 tarihli AEK toplantısının 4 numaralı kararıyla "atom reaktörü" projesinin ismi, bulunduğu yere ve verilen görevlere izafeten "Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi" olarak belirlenmiştir. 06/01/1962 tarihinde saat 19:14'te TR-1 araştırma reaktörü "kritik olmuş", 27/05/1962 tarihinde Cumhurbaşkanının katılımı ile resmi açılışı yapılarak Merkezin kuruluşu tamamlanmıştır.
TAEK Bünyesindeki Ankara Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (ANAEM) ve Ankara Nükleer Tarım ve Hayvancılık Araştırma Merkezi (ANTHAM) Bakanlar Kurulunun 13/06/2005 tarihli kararının 1/07/2005 tarihinde 25862 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanması ile birleştirilerek Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (SANAEM) adı ile yeniden kurulmuştur.
1956 yılında 6821 sayılı yasa ile Başbakanlık'a bağlı olarak kurulan Atom Enerjisi Komisyonu Genel Sekreterliği, 1982 tarih ve 2690 sayılı kanunla Başbakan'a bağlı olarak Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) adı ile yeniden yapılanmıştır.
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’na (TAEK) bağlı olan Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (SANAEM), Ankara-İstanbul yolu üzeri (D750 karayolu-E5) 40. km Saray mevkiinde bulunan yerleşkesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
Atom Enerjisi Komisyonu’nun 9.12.2008 Tarih ve 107. toplantısında “2690 Sayılı TAEK Kanunu'nun 6. maddesi 4. fıkrasına göre Kurumun gelişen ihtiyaçları çerçevesinde ve Türkiye’de nükleer konularla ilgili akademik programların yeterli sayıda olmaması nedeniyle güncel bilgilerin ilgili uygulayıcılara ve akademik personele zamanında doğru olarak verilmesi amacıyla Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Nükleer Eğitim Merkezi’nin kurulmasına ve kuruluş işlemlerinin TAEK Başkanlığınca gerçekleştirilmesine” karar verilmiştir.
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de nükleer teknolojinin tıp, tarım, sanayi, araştırma gibi pek çok alanda uygulamaları giderek yaygınlaşmaktadır. Bu gelişime paralel olarak, nitelikli eleman yetiştirmek üzere kurulma kararı alınan TAEK Nükleer Eğitim Merkezi (TANEM), TAEK’in 2009 yılı eğitim programlarını gerçekleştirmekte olup Merkezin yapılanmasına ilişkin süreç devam etmektedir.
Nükleer enerjinin barışçıl uygulama alanlarında çeşitli ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla ilişkileri ve işbirliği bulunan Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), Sovyetler Birliği'nin dağılması sonucu bağımsızlıklarını kazanan Türkçe Konuşan Ülkeler ile de nükleer alanda işbirliği kurulması amacıyla 1997 yılında girişimleri başlatmıştır. Bu girişimlerin ilgili ülkeler tarafından da benimsenerek desteklenmesiyle, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ile Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi , Kazakistan Nükleer Fizik Enstitüsü , Kırgızistan Milli Bilimler Akademisi, Özbekistan Nükleer Fizik Enstitüsü , KKTC Sağlık Bakanlığı ve Tacikistan Bilimler Akademisi arasında nükleer enerjinin barışçıl uygulama alanlarında işbirliği protokolları imzalanmıştır. İşbirliği protokolları ile ortak çalışmaların belirlenmesi ve izlenmesi için TAEK Başkanlığında bir Yürütme Komitesi kurulmuştur.
Bu işbirliğinin ve Komite Toplantılarında alınan kararlar doğrultusundaki faaliyetlerin etkin biçimde yürütülmesi amacıyla Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'na bağlı olarak 12 Ekim 1999 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ile Türk Devletleri Nükleer İşbirliği, Araştırma ve Eğitim Merkezi kurulmuştur.
