|
RADYOAKTİF MADDE TAŞIMACILIĞINDA KULLANILAN PAKET TİPLERİ
. Adi Paketler ( Excepted Packages )
. Endüstriyel Paketler ( Industrial Packages ):
- A Tipi Paketler ( Type A - Packages)
- B Tipi Paketler ( Type B - Packages )
Adi maddeler çok düşük radyoaktivite içeren maddelerdir. Bunlar çevreyle etkileştiklerinde önemli bir tehlike oluşturmazlar. Bu tip paketlere örnek olarak:
- Doğal uranyum, doğal toryum, tüketilmiş uranyum ve diğer radyoaktif maddeleri içeren paketler,
- Radyofarmasötikler, immunoassay takımları, küçük kapalı kontrol kaynakları içeren paketler,
- Daha önce içinde radyoaktif madde bulunan, fakat sonra temizlenmiş ve yüzey bulaşması limitlerin 1000 kat altına kadar indirilmiş olan paketler verilebilir.
Adi paketlerde paketlenmemiş bir aletin yüzeyinden 100 mm uzaklıkta herhangi bir noktada radyasyon seviyesi 0.1 mSv/ h ' den daha fazla ve paket yüzeyinin herhangi bir noktasında radyasyon seviyesi 5 mSv/h ' den daha fazla olamaz. Adi paketler büyük bir tehlike içermemekle beraber, yine de bu paketlere dikkatli bir şekilde davranılmalı ve güvenilir bir şekilde taşınmalıdır.
ENDÜSTRİYEL PAKETLER
Endüstriyel paketler, düşük özgül aktiviteli madde ( Low Specific Activity Material - LSA ) ya da yüzeyi bulaşmış cisimleri ( Surface Contaminated Object - SCO ) taşımada kullanılır.
Düşük Özgül Aktiviteli Madde ( LSA ):
Yapısı itibariyle birim kütlesi başına düşen aktivitenin çok düşük olduğu maddedir. 3 gruba ayrılır:
LSA - I : Fiziksel olarak solunum ya da sindirim yoluyla meydana getirebileceği önemli bir doz etkisinin ortaya çıkması için oldukça büyük kütlesine maruz kalmayı gerektirecek ışınlanmamış doğal ya da tüketilmiş uranyum ve toryum bileşikleri ile yönetmelik çerçevesi dışında tutulan radyoaktif maddelerin özgül aktivitelerinin 30 katını aşmayacak aktiviteye sahip maddelerdir.
LSA - II : Tahmini özgül aktivitesi katı ve gazlar için 10-4 A2 / g ve sıvılar için ise 10-5 A2 / g değerini aşmayan radyoaktif maddelerdir.
LSA - III : Kendisi aktif olmayan, fakat radyoaktivitenin bünyesinde düzgün dağıldığı bağlayıcı maddelerdir ( çimento, zift gibi ).
Yüzeyi Bulaşmış Cisim (SCO):
Kendisi radyoaktif olmayan, fakat radyoaktivitenin yüzeyinde dağıldığı cisim, cihaz ya da malzeme olup bunlar da temel olarak 2 gruba ayrılır:
SCO - I : Ortalama 300 cm2 yüzey üzerinde,
Sabit Olmayan Bulaşma: b ve g yayıcılar ve düşük seviyede zehirleyici özelliğe sahip a yayıcıları için 4 Bq / cm2 'yi veya yüksek seviyede zehirli a yayıcıları için 0.4 Bq / cm2 ' yi geçmeyen katı cisimlerdir.
Sabit Bulaşma: β ,γ yayıcıları ve düşük seviyede zehirleyici özelliğe sahip a yayıcıları için 4*104 Bq / cm2 ' yi veya yüksek seviyede zehirleyici α yayıcıları ve diğer tüm α yayıcıları için 4*103 Bq / cm2 ' yi geçmeyen katı cisimlerdir.
.SCO - II : Yüzeyi üzerinde sabit ve sabit olmayan bulaşma, SCO - I için belirlenen uygulanabilir sınırları aşan katı cisimlerdir.
Endüstriyel paketler 3 alt grupta toplanabilir:
- Endüstriyel Paket Tip - I ( IP - 1 )
- Endüstriyel Paket Tip - II ( IP - 2 )
- Endüstriyel Paket Tip - III ( IP - 3 )
2. A TİPİ PAKETLER
 Küçük fakat önemli aktiviteye sahip maddenin güvenli ve ekonomik taşınması için tasarlanmış paket tipidir.
- A1 A Tipi Paketlerde özel formlu radyoaktif maddeler için izin verilen maksimum aktivite değerini,
- A2 ise yine A Tipi Paketlerde özel formlu radyoaktif maddelerin haricindeki diğer radyoaktif maddeler için izin verilen maksimum aktivite değerlerini göstermektedir.
Bu tip paketlerin içeriklerinin toplam aktivitesi, içersindeki radyoaktif çekirdeklerin varlıklarına göre uygun olarak sınırlandırılmış olup; bu sınırlama özel formlu radyoaktif madde olup olmadığına bağlıdır. Bu limitler, radyoaktif maddenin çevreye yayılması sırasında dış radyasyonun ya da bulaşmanın en düşük seviyede olmasını sağlar.
3. B TİPİ PAKETLER
B Tipi Paketler, normal taşıma koşulları dışında ciddi kaza durumlarında taşıdığı radyoaktif maddenin açığa çıkmasını engelleyecek şekilde ve genellikle bir defa kullanılmak üzere tasarlanmış paket tipidir.
B Tipi Paketler tek taraflı onay B (U) ya da çok taraflı onay B (M) ile taşınır. Bunlar:
- B(U): Yalnız paket tasarımının yapıldığı ülkenin yetkili otoritesinin onayı yeterlidir.
- B(M): Paket tasarımının yapıldığı ülkenin yetkili otorite onayının yanı sıra; sevkiyatın geçtiği yol üzerindeki ülkelerle birlikte, sevkiyatın yapıldığı ülkenin yetkili otoritesinin de onayı gerekmektedir.
Bölünebilir Madde; taşıma sırasında kritiklik koşullarının kontrol edilebildiği paket tasarımlarının gerektiği U - 233, U - 235, Pu - 239, Pu - 241 ya da bunların bileşimleridir. Bölünebilir madde taşıyan B- Tipi Paketler bu sefer B(U)F veya B(M)F şeklinde ifade edilir.
B Tipi paket içeriklerine örnek olarak medikal ya da araştırma amaçlı radyoizotoplar, endüstriyel, medikal ya da araştırma amaçlı kaynaklar ile ışınlanmış ya da ışınlanmamış nükleer yakıtlar verilebilir.
RADYOAKTİF MADDE TAŞIYAN PAKETLERİN SINIFLANDIRILMASI
Radyoaktif madde paket ve kolileri taşıma indisi ( TI ) ve yüzey radyasyon seviyelerine göre;
- SARI Sınıf - III olmak üzere 3 gruba ayrılır.
Taşıma İndisi ( TI ): Radyoaktif madde taşıyan paketin veya paketlenmemiş LSA - I madde veya SCO - I ' in yüzeyindeki radyasyon seviyesi kontrolünün bir ölçüsüdür.
Taşıma indisi ( TI ); yüzeyden 1 m mesafede mrem / h olarak ölçülen radyasyon seviyesinin birimsiz değeridir.
RADYOAKTİF MADDE TAŞIYAN PAKETLERLE İLGİLİ TALİMATLAR
Radyoaktif maddeleri içeren paketler, paketin yüzeyindeki ve paketten 1 m mesafedeki radyasyon seviyesine göre 3 gruba ayrılmaktadır. Bunlar sırasıyla şöyledir:
|
|
| Beyaz - I ile etiketlenmiş paketler için, paket yüzeyindeki maksimum radyasyon seviyesi ; 0.5 mrem / h ' i aşmamalıdır. |
Sarı - II ile etiketlenmiş paketler için, paket yüzeyindeki radyasyon seviyesi; 0.5 mrem / h ' den büyük, 50 mrem / h ' den küçük olmalıdır.
Bunların paket yüzeyinden 1 m mesafedeki radyasyon seviyesi; 1 mrem / h ' i aşmamalıdır. |
|
|
Sarı -III ile etiketlenmiş paketler için paket yüzeyindeki radyasyon seviyesi; 50 mrem / h ' den büyük, 200 mrem / h ' den küçük olmalıdır.
Paket yüzeyinden 1 m mesafedeki radyasyon seviyesi ise; 10 mrem / h ' i geçmemelidir. |
|
PLAKALAMA:
Adi paket dışında radyoaktif paket taşıyan büyük taşıma kabı ve tankların görünür yüzlerine model ve boyutları aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi olan plakalar yapıştırılır.
|
"Birleşmiş Milletler Radyoaktif Madde Plakası" |
|
