1. TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLAR
A) Yangın, deprem, patlama ve benzeri acil durumlar,
B) Siparişi verilen radyoaktif maddenin zamanında merkeze ulaşmaması,
C) Kullanılan radyoaktif maddenin çalışma alanı dışında bulaşmaya sebep olacak şekilde dökülüp saçılması,
D) Kullanılan radyoaktif maddenin çalışanların vücuduna bulaşması,
E) Radyoaktif maddenin çalınması veya kaybolması,
F) Hastalara yanlış radyofarmasötik veya yanlış doz uygulanması,
G) Radyoaktif iyot tedavisi görmüş hastalara acil müdahale gerekmesi veya ölmesi durumu,
TAEK tarafından tehlike durumu veya olağandışı durumlar olarak değerlendirilir.
2. TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLARDA ARANACAK TAEK TELEFONLARI
TAEK Acil Durum Bildirim Hattı: 172
RSGD Daire Başkanı veya Nükleer Tıp ve RIA Şb. Md.: 0312-287 1529 veya 287 2071
Fax: 0312 285 4284 veya 287 8761
3.TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLARIN YÖNETİMİ
a) TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLARDA SORUMLU OLACAK KİŞİLER :
| |
Hastane Yönetimi Sorumlusu |
Nükleer Tıp Birimi Sorumlusu |
| Adı: |
|
|
| Görevi: |
|
|
| Eğitimi: |
|
|
| Telefon No: |
|
|
b) TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLARDA GÖREV ALACAK KİŞİLER
| Adı: |
Görevi:* |
Eğitimi: |
Telefon No: |
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
* Gerekli acil önlemleri almak, radyasyon ölçümlerini yapmak, bulaşmayı temizlemek, vb. işlerden sorumlu kişiler
4.TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLARDA KULLANILACAK RADYASYON ÖLÇÜM CİHAZLARI
Teknik Özellikleri:
5.TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLARDA İZLENECEK YÖNTEMLER:
Tehlike durumu ve olağandışı durumlarda uygulanacak yöntemler belirlenmeli ve çalışan kişiler bu yöntemler hakkında bilgilendirilmelidir. Hazırlanan yöntemler herkes tarafından görülebilecek şekilde bulundurulmalıdır. Aşağıda bu yöntemlere esas teşkil edecek öneriler verilmiştir. Biriminizde bu yöntemler, uygulayacak kişilerin yetki ve sorumluluk esaslarını içerecek şekilde hazırlanmalıdır.
A) YANGIN, DEPREM, PATLAMA GİBİ ACİL DURUMLAR:
Kurtarma işlemini yapacak olan teknik personel, radyoaktif maddelerin bulunduğu alanlar ve acil durumlarda radyasyonun sebep olabileceği tehlikeler hakkında bilgilendirilmeli ve uyulması gereken hususlar önceden belirlenmelidir. Bu gibi acil durumlarda, derhal hastane yönetimi haberdar edilerek tarafınızdan önceden belirlenecek önlemler alınmalıdır. Radyoaktif maddeler korucu kaplarının içinde taşınmalıdır. Ancak, ortamda doğal düzeyin üzerinde radyasyon bulunması halinde kurtarma ve ilkyardım işlemleri hiçbir şekilde engellenmemelidir.
B) SİPARİŞ EDİLEN RADYOAKTİF MADDENİN GELMEMESİ:
Sipariş edilmiş olan radyoaktif madde, belirtilen zamanda veya kabul edilebilir bir zaman geçmiş olmasına rağmen gelmemişse; önce hastanedeki tüm olasılıklar kontrol edilir, sonra firma aranarak siparişin gelmediğini bildirilir, böylece firma radyoaktif maddenin izini takip ederek, nerede olduğunu bulabilir. Bulunamadığı takdirde TAEK'e haber verilir.
C) AZ MİKTARDA RADYOAKTİF MADDE DÖKÜLMESİ:
(Çalışma esnasında az miktarda radyoktif maddenin saçılması ve dökülmesi)
a) Dökülen sıvının üzerine hemen emici bez veya kağıt konularak yayılmasını önlenir, çevresi işaretlenir ve üzerinden geçişler engellenir.
b) Temizlik esnasında mutlaka eldiven giyilir ve bulaşmış malzemelerin ve ıslak kağıtların içine konulabileceği, plastik bir torba bulundurulur.
c) Dökülen maddenin üzerine konulmuş olan bez veya kağıt alınır ve bir havlu ile, bulaşma alanı dıştan içe doğru olmak üzere kurulanır.
d) Alan iyice kurulandıktan sonra temizleme malzemeleri (dekontaminasyon ilaçları) ile ıslatılmış kağıt havlu ile silinir.
e) Havlunun radyoaktivitesin uygun ölçüm cihazı kullanılarak kontrol edilir. Ortam sayımının iki katını geçen sayımlar, bulaşma olduğunun göstergesidir. Bulaşma bulunuyorsa, kağıt havlularla temizlemeye devam edilir. Yumuşak bir temizleyici sıvı kullanılabilir ancak aşındırıcı temizleyicilerden sakınmalıdır. Temizlik sonunda silme testi tekrarlanır.
f)Temizleme ve silme testi, silme işlemi yapılan havludaki radyasyon düzeyi, ortam sayımının iki katından daha küçük bir değere ulaşıncaya kadar devam ettirilir.
g) Radyasyon korunması görevlisi durumdan haberdar edilir.
D) FAZLA MİKTARDA RADYOAKTİF MADDE DÖKÜLMESİ:
(Radyoaktif madde şişesinin kırılması, dökülmesi, hastanın idrarını kaçırması, kusması durumu vb )
a) Odadaki herkes kapıya gider, ayakkabılar ayaklar kullanılarak çıkarılır ve kapı dışına çıplak ayakla çıkılır. DAHA FAZLA İLERLEMEYİN! Şayet dökülen maddeye değmişse eldivenler ve koruyucu giysiler çıkarılır ve bulaşma olasılığı olan diğer eşyalarla birarada bırakılır. Kapı kapatılır.
b) Yardım çağırılır, şayet duyan olmazsa, ancak yalnız bir kişi radyasyon korunması görevlisini çağırmak ve bir uygun ölçüm cihazı bulacak birisini bulabilmek için bir yere kadar yürüyebilir
c) Uygun ölçüm cihazı kullanılarak, odada bulunan herkesin el ve ayaklarına özellikle dikkat edilerek, bütün vücutlar ölçülür.
d) Bulaşmış giysiler hemen çıkarılır ve büyük plastik torbalara veya başka uygun kapların içine konularak radyoaktif atık işlemi uygulanır.
e) Eğer cilt radyoaktif madde ile bulaşmış ise, yumuşak bir sabun ve bol su ile yıkanır, sert fırça ve tahriş edici sabun kullanılmaz. Yıkandıktan sonra tekrar uygun bir ölçüm cihazı ile vücut ölçümü yapılır. Ortam sayımının üzerinde olmayan değerler alınıncaya kadar yıkanma ve ölçme işlemi tekrarlanmalı veya üç kez yıkandıktan sonra ölçüm değerleri değişmiyorsa yıkanmaya son verilmelidir. Mümkün olursa yıkanmalar arasında nemlendirici losyon kullanılmalıdır.
f) Genel vücut bulaşmalarında, tüm vücut ölçülür ve yüksek bulaşma bölgeleri işaretlenir. Bulaşmamaış tüylü bölgelerin bulaşmamasına ve vücut açıklıklarına dikkat edilerek hızlıca duşa girilir, bol su ve sabun ile yıkandıktan sonra tekrar ölçüm alınır.
g) Radyoaktif madde göze sıçramış ise, bol su ile ve serum fizyolojik ile durulanır ve durulama suyu ölçülür. Temizlik sağlandıktan sonra göz tahrişi için önlem alınr.
h) Saçlarda bulaşma varsa, yumuşak bir deterjanla en iyi şekilde temizlenir. Saçları yıkarken sabunlu suyun gözlere, kulaklara veya ağıza girmemesine özen gösterilmelidir. Tıraş yapılmamalıdır.
ı) Olay mutlaka kayda geçirilmeli ve tekrarlanmaması veya yaygınlaşmaması için alınması gerekli ilave önlemler belirlenmelidir.
Temizleme işlemi başarılamıyorsa TAEK'e haber verilmelidir.
E) RADYOAKTİF MADDENİN ÇALINMASI VEYA KAYBOLMASI:
Radyoaktif maddenin bulunabilmesi için araştırma başlatılmalı ve TAEK'e haber verilmelidir.
Aranan radyoaktif madde bulunduğunda, taşıma kabının hasar görüp görmediği incelenmeli ve orijinal aktivitenin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. (Yarılanma süresi göz önünde tutulmalıdır) Kabın zarar görmüş olması ve aktivite miktarının azalmış olması durumunda TAEK'e haber verilmelidir.
F) YANLIŞ RADYOFARMASÖTİK VEYA YANLIŞ DOZ UYGULANMASI:
Yanlış hastaya radyofarmasötik verilmesi, hastaya yanlış dozda radyofarmasötik verilmesi, hastaya yanlış radyafarmasötik verilmesi veya radyofarmasötiğin yanlış yöntemle uygulanması gibi durumlarda hastanın enaz zararı görmesi için gerekli müdahale yapılmalı ve bu durumların kayıtları tutulmalıdır.Tedavi uygulamalarında uygulanması gereken dozun %10'undan fazlasının, teşhis uygulamalarında ise uygulanması gereken dozun %50'den fazlasının uygulanması yanlış doz verilmiş olduğunu gösterir.
G) RADYOİYOT TEDAVİSİ GÖRMÜŞ HASTALARA ACİL MÜDAHALE GEREKMESİ VE ÖLMESİ DURUMU:
I-131 tedavisi gören hastanın vücudunda yüksek aktivite bulunduğu esnada, acil tıbbi müdahale gerektiği durumlarda müdaheleyi yapacak olan personel radyasyondan korunmak ve kontaminasyonu önlemek için alınacak önlemler hakkında bilgilendirilmeli ve gerekli korunma giysileri kullanılmalı ve müdahale esnasında çalışma alanında çevresel radyasyon ölçümleri alınmalıdır. Hastanın ölümü halinde hastanın vücudundaki aktivite müsaade edilen sınır düzeyine düşünceye kadar bekletildikten sonra defin işlemleri yapılmalı ve hasta yakınları radyasyondan korunmak için alınacak önlemler hakkında bilgilendirilmelidir. Otopsi yapılması gereken durumlarda vücuttaki aktivite otopsi yapacak olan kişileri etkilemeyecek düzeye düşünceye kadar beklenmelidir.
6. TEHLİKE DURUMU VE OLAĞANDIŞI DURUMLARDA TUTULACAK KAYITLAR:
Tesiste herhangi bir tehlike durumuyla karşılaşıldığında olayı açıklayan bir rapor tutulmalıdır. Bu raporda tehlike durumunun sebepleri, tehlike durumuna sebep olan radyoaktif maddenin cinsi, aktivitesi, bulaşma şekli, etkilenen kişi sayısı, kişilerin almış oldukları dozlar, bulaşıklığın giderilmesi için alınan önlemler, vb bilgiler bulunmalı ve kayıtlar istendiğinde TAEK'e verilmelidir.
|
