|
 |
|
Kaza ve Tehlike Durumu
|
|
ACİL KORUYUCU ÖNLEMLER
 SIĞINMA:
Tehlike durumlarında alınabilecek en basit ve etkili yöntemlerden birisi kişilerin bulundukları yerde sığınma önlemini almasıdır. Bu durum bulut geçerken doğrudan etkisini ve radyoaktif maddelerin teneffüs edilmesini önleyecektir. Tehlike durumunda sığınmaya ilişkin resmi duyum alındığında; pencere, kapı ve havalandırma cihaz, boşluk ve delikleri kapatılır, yiyecek maddeleri buzdolabı gibi kapalı yerlerde korunur. Sığınağa gidilmesine ilişkin resmi duyum alındığında; sığınaklarda veya bodrum katlarında toplanılır, tehlikenin geçtiğine dair yayın organlarından resmi haber alınıncaya kadar beklenilir.
.Normal Sığınak: Evler ve bodrum katlarıdır..
Korunaklı Sığınak: Yüksek binaların orta kısımlarındaki duvar ve pencerelerden uzak bölgelerdir.
Özel Sığınak: Kaza süresince yeterli korunmayı sağlayacak şekilde özel olarak dizayn edilmiş sığınaklardır.
Öngörülen müdahale düzeyine ulaşılma olasılığı olan yörenin boşaltılarak burada yaşayan halkın başka yörelere nakledilmesidir. Tahliye, özellikle kalabalık nüfus bölgelerindeki halk için öngörülecek en son önlemdir. Tahliye kararının uygulanması için bölgenin ekonomik ve sosyal durumu gözönüne alınarak risk ve maliyet hesaplarının yapılması gerekir. Tahliye yapılmadan önce doz tahminleri, nüfus yoğunluğu, iklim şartları, rüzgar yönü, taşıyıcı araç imkanları ve yol durumu, özel nüfus grupları (öğrenciler, hastalar, yaşlılar, mahkumlar vb.) gibi hususlar göz önünde bulundurulur. Tahliye; paniğe meydan vermeden, iyi bir trafik ve haberleşme sağlanarak bir plan çerçevesinde gruplar halinde yapılır.
GİRİŞ - ÇIKIŞ KONTROLÜ:
Etkilenmiş bölgelere giriş ve çıkışın kontrolüdür. Bölgesel nitelikli tehlike durumlarında uygulanır. Tehlike durumunun değerlendirilmesi sonucu belirlenen yer ve süre içinde insan, hayvan, araç, malzeme ve besin maddelerinin kontrollü giriş-çıkışı sağlanır. Gerektiğinde karantina ve tecrit uygulanabilir.
KİŞİLERDE BULAŞMANIN GİDERİLMESİ:
Radyoaktif maddelerle bulaşmış kişilerin; duş altında, ılık su ve yumuşak sabunla yıkatılarak bulaşmanın giderilmesi istenir. Sığınma işleminden önce, mümkün olduğu oranda bulaşmış kişilerin ölçüm ve bulaşmanın giderilmesi işlemleri yapılır.
Bir nükleer kazada, havaya radyoaktif iyot salınır. Teneffüs edilen iyotun büyük bir kısmı tiroit bezlerinde toplanır. Bu nedenle tiroit bezleri yüksek oranda radyasyon dozuna maruz kalırlar.
 İyot tabletleri, radyoaktif olmayan iyot bileşikleridir. Radyoaktif iyotun tiroit bezlerinde toplanması radyoaktif olmayan iyot tabletlerinin doğru zamanda alınmasıyla önlenebilir. Radyoaktif olmayan potasyum iyodür, tiroit bezlerini doygunlaştırır. Böylelikle, radyoaktif iyotun tiroit bezleri tarafından soğurulması önlenmiş olur. Radyoaktif iyot, idrar yoluyla vücuttan atılır.
Bu tabletler verilecek bilgiler doğrultusunda kullanılır. İyot tabletleri genellikle iyi tolere edilir. Sindirim bozuklukları gibi yan etkiler çok nadiren görülmekle beraber uygulama kesildiğinde kendiliğinden geçer. Yan etkilerin uzun süre devam etmesi durumunda doktora başvurulmalıdır. İyota karşı aşırı hassasiyeti (alerji) olan kişilere verilmemelidir. Hipertiroit şikayeti olanlar, iyot tabletleri aldıkları süre içinde de tedavilerine devam etmeli, ancak tehlike durumu sona erdiğinde, doktoruna başvurmalıdırlar. İyot tableti aldıktan sonra 1 hafta ila 3 ay içinde çarpıntı, kilo kaybı veya ishal şikayeti olanlar doktora müracat etmelidir.
Tabletler, mümkünse aç karnına alınmamalıdır. Kolaylık sağlamak için tercih edilen bir sıvıda eritilip içilebilir ancak solüsyon kararsız olduğundan hemen tüketilmelidir.
İyot tabletlerinin radyoaktiviteye maruz kalınmasından sonraki ilk 10 saat içinde uygulanmaması durumunda hiç bir etkisi olmayacaktır. Solunum ya da sindirim yoluyla alınmış radyoaktif iyotun bloke edilmesi ya da azaltılması amacıyla alınan iyot tabletleri;
-
Radyoaktiviteye maruz kalınmadan 6 saat öncesinde oral olarak uygulandığında %98,
-
Radyoaktif tehlike anında (ışınlanma sırasında) uygulandığında %90
-
Solunum yolu ile dış radyasyona maruz kalındıktan 4-6 saat sonra alındığında %50 etki sağlar.
İyot tabletleri maksimum toplam doz 1 gramı geçmemek üzere aşağıdaki dozlarda kullanılır;
Değişik Gruplar İçin Tavsiye Edilen Günlük İyot Dozları (Potasyum iyodür veya Potasyum İyodat olarak):
Yaş Grubu |
İyot Eşdeğer Kütlesi (mg) |
KI |
KIO3(mg) |
Tablet Oranları (mg) |
Doğumdan 1 aya kadar |
12,5 |
16 |
21 |
1/8 |
1 ay-3 yaş |
25 |
32 |
42 |
1/4 |
3 yaş-12 yaş |
50 |
65 |
85 |
1/2 |
ergin ve yetişkinler>12
(hamile kadınlar dahil) |
100 |
130 |
170 |
1 |
|
|
|
