TAEK
TAEK
TAEK
 
 
 
Google Web TAEK
 
TAEK
Broşür

ENDÜSTRİYEL RADYOGRAFİ

Çalışma sırasında, radyasyonun güvenli kullanımı bütün çalışanların iş birliği ile sağlanır. Bu broşür, fabrikalarda ve inşaat sahalarında radyasyon görevlilerinin çalışma yöntemlerini açıklar ve endüstriyel radyografi çalışması sırasında radyografcıların ve diğer çalışanların güvenliğinin sağlamasına yardımcı olacak hususları açıklar.

TAEK mevzuatlarında, çalışanların ve diğer personelin radyasyondan korunması için yasal zorunlulukları açıkça belirtmektedir.
ENDÜSTRİYEL
Radyasyon ve Radyografi

İyonlaştırıcı radyasyon malzemelerden geçebilir ve fotografik film üzerine görüntü oluşturabilir. Bu teknik radyografi olarak adlandırılır ve banyo edilen filmlere radyografik filmi denir.

Endüstriyel radyografide, metal malzemelerdeki kusurları ortaya çıkarmak için daha çok giricilik özelliği fazla olan x ışını veya gama (g) ışınları kullanılır.
X-radyografi ve gama radyografi terimleri radyasyon kullanarak film çekildiğini ifade eder.

Yoğunluğu fazla olan melzemeler daha fazla radyasyon soğurur. Telefonun içindeki metal bileşenler, plastik parçalardan daha fazla radyasyon soğurduğu için daha net görünürler.

Bu radyografi filmindeki ok işaretli kaynaklar kusurları gösterir.
Radyoizotoplar ve X-ışını cihazları




Bir kapalı kaynak tipi (yaklaşık bir kurşun kalem ile aynı büyüklükte)

Kapalı kaynaklar elektrik gücü olmaksızın sürekli olarak gama ışınları yayar. Fiziksel olarak bu küçük kaynaklar radyoaktif madde (radyoizotop )içerirler.
Miktarı Bq (Becquerel) olarak ölçülür.

Radyoizotop
Tipik radyografi kullanımı

Co-60

Cs-137

Ir-192

Yb-169

Th-170

Metin Kutusu: Radyasyonun giriciliğindeki artış

Kalın dökümler

Normal

Et kalınlığı az olan borular

Gama radyografisinde en yaygın kullanılan radyoizotop Ir-192'dir. Diğer radyoizotoplar, radyografisi çekilecek olan malzemenin yoğunluğuna göre kullanılır.

Endüstriyel X-ışını cihazları genellikle 100.000 Volt'dan daha yüksek gerilimle çalışır. Elektrik gerilimi olmadığında cihaz radyasyon üretmediği için radyografçının cihaza ellemesi ve konumlandırması güvenlidir.
Bir radyografcının x-ışını Cihazını konumlandırıyor

El ile taşınabilir (portatif) ve hareket ettirilebilir (mobil) radyografi cihazları

Kapalı (kapsüle edilmiş) radyoaktif kaynaklar sürekli olarak radyasyon yaydığı için taşınmaları ve konumlandırılmalarında yoğunluğu fazla metal malzemeden yapılmış özel taşıma kapları (konteyner) gereklidir. Radyoaktif kaynaklar, X-ışını radyografisi yapılmasının zor olduğu alanlarda kullanılabilir. El ile taşınabilir konteynerler taşıma ile ilgili yönetmeliklere uymaktadırlar.

Kapalı Alan ve Açık Alan Radyografisi

Kapalı alan radyografisi, dışarıda diğer çalışanların radyasyona maruz kalmaması için özel olarak zırhlama yapılmış bir odadaki uygulamadır. Oda kapısına monte edilen interlock devreleri sayesinde oda içerisinde radyasyonla çalışma yapılırken, odaya yanlışlıkla girişler önlenir.
Kullanılmadığı zamanlarda radyografi cihazları depolarda kilit altında tutulur.Uyarı notları ve güvenlik kilitleri radyasyondan hasarına maruz kalınmaması için depo girişlerini sınırlar.
Filmi çekilecek malzemelerin hareket ettirilmesinin (taşınmasının) veya kapalı alan radyografisinin mümkün olmadığı durumlarda açık alan radyografisi uygulanır.
Radyasyon tehlikesi olan alana insanlar yaklaştırılmaz. Kontrollü alanların büyüklüğü, radyasyon demetini sınırlandıran lokal zırhlama ve kolimatörler kullanılarak en aza indirilir.



Bir fabrikada kapalı alan radyografisi


Çalışmaların yapıldığı alanının alt ve üst giriş noktalarına engeller yerleştirilir.

Birimler

Becquerel nedir?

Radyoaktivitenin ölçüm birimidir.

1 Becquerel (Bq) = saniyedeki parçalanmadır.

Gigabecquerel nedir?

1GBq = 1.000.000.000 Bq dir.

Mikrosivert nedir?

Radyasyon Dozunun ölçüm birimidir.

1 mikrosivert (1µSv) ;

Jet uçağı ile 3-4 .saat uçtuğumuz zaman alınan dozun 1/10'u dur.

Bir göğüs filmi çektirdiğimiz zaman ortalama olarak alınan dozun 1/20 sidir.
RADYOGRAFİ
Doz Limitleri, Seviyeleri ve Etkileri
Radyasyonun ışınlanmadan hemen sonra ve yıllar sonra gözlenen etkiler olmak üzere iki türlü biyolojik etkisi vardır.

Erken Etkiler

Tüm vücut, yüksek radyasyon dozu durumu: Günler veya haftalar içinde ölüm olasıdır..
Yüksek dozda belirli bir bölgenin ışınlanması durumu: Ciltte kızarıklık ve yanıklar
Bu tür yüksek dozlar, kazara kapalı kaynaklara doğrudan el ile temas edilmesi veya X-ışını cihazlarıın çalışması sırasında belirli bir süre yakında bulunulmsı ile meydana gelebilir.

Gecikmiş Etkiler

Vücutta herhangi bir bölümünün düşük radyasyon dozuna maruz kalınması durumu: Erken belirtileri yoktur. Fakat risk düzeyi, alınan radyasyon dozu ile orantılıdır.(kanser ve kalıtsal hastalıklarlar)

Vücudun soğurduğu radyasyon miktarı "doz" olarak ölçülür.

Doz limitleri sağlık üzerine olasılı etkilerin risklerini sınırlamakiçin belirlenir.

Radyografcı, doz limitleri ile ilgili güvenlik standartları ile karşılaştırmak için doz hızlarını ölçer.

Hatta pratikte mümkün en düşük dozun alınması için limitlerin altındaki değerler gereklidir.

Doz hızları 7.5 µSv/saat den büyük alanlar kontrollu alanlar olarak işaretlenerek düzenli olarak radyasyon ölçümü yapılır.

Doz hızları 2.5 µSv/saat den büyük alanlar gözetimli alanlar olarak işaretlenerek düzenli olarak radyasyon ölçümü yapılır.

Bir radyografcı doz hızını ölçüyor
Önlemler ve Yöntemler



YAPMA- Radyasyon kaynağı bulunduğun bölgeden uzakta görünse bile koruyucu engelleri geçme

YAPMA- Kapalı radyografi çekim odasına, radyasyon korunması sorumlusu odanın güvenli durumda olduğunu açıklamadan girme. Kurallara uy !

YAPMA- Radyografi araç-gereçlerini kurcalama, acil durumlara ivedilikle müdahale için yardımcı aletler gerekebilir.

YAP - Radyografcının kullandığı bütün uyarı yazı, işaret ve sinyallerini çok iyi bir şekilde öğrenin.

YAP - Radyografi alanına girmeden önce, radyografcıya, kaynağın güvenli olduğunu kontrol etmesi için yeterli süre bırakın. Kaynak güvenli konuma getirildikten sonra çevrede tehlikeli olabilecek radyasyon bulunmaz ve kontrollu alanı belirleyen engeller kaldırılabilir.

Uyarı Yazıları ve İşaretleri

Radyografcının çalışma boyunca güvenliği sağlamak için diğer çalışanlar ve saha yöneticisi ile işbirliği yapması gereklidir.

Çalışma sahasının yöneticisine, ustabaşına ve diğer çalışanlara yapılan radyografi ve gelişmelerle ilgili bilgi verilmelidir.

Uyarı işaretlerinin anlamları ve girişin sınırlandırılmasının açıklaması engellerin üzerinde belirtilir.

Duyulabilir uyarı vermek için, radyografcı havalı korna kullanıyor.


Bir radyografcı ve ustabaşı yerel kurallar ve yerel durumlarla ilgili yazılı talimatları konuşuyorlar.Kulanılan üç yapraklı radyasyon işareti, altındaki yazı ve sembole dikkati çekerler.

Radyasyon kaynağını ışınlama konumuna getirmeden önce radyografcı duyulabilir bir sinyal vermelidir. Farklı bir sinyal genellikle ışıklı sinyal radyasyon kaynağının ışınlama konumunda olduğunu gösterir.
YASAL ZORUNLULUKLAR

Radyasyon korunması sorumlusu çalıştırılmalıdır.

Aletler ve cihazlar çalışmalara uygun konumda ve bakımlı olmalıdır.

Doz ölçüm kayıtları tutulmalıdır.

Yapılan çalışma ile ilgili kişiler bilgilendirilmelidir.

Oparatör eğitimli ve belgeli olmalıdır.

Işıklı uyarı işaretleri ve levhaları bulunmalıdır.

Sesli uyarı veren sistemler kullanılmalıdır.

Olası kaza veya istenmeyen olaylara karşı hazırlıklı olunmalıdır.

Taşımada özel donanımlı araçlar kullanılmalıdır.

Otobüs gibi toplu taşıma araçları ile cihaz taşımaları yapılmamalıdır.

Personel birbirleri ile iyi bir iletişim içinde olmalıdır.

Lisansı olmayan cihazlar kullanılmamalıdır.Süresi biten lisanslar vize edilmelidir.

Altı ayda bir cihazlarının sızıntı testi ve ölçüm cihazlarının kalibrasyonları yaptırılmalıdır.

Radyografi çekimleri sonrası bağlantı kabloları (hortumlar) kontrol edilmelidir.


.Radyografçı, radyasyon kaynağının güvenli konumda olup olmadığını kontrol ediyor.


Radyografcılar, radyografisini çektikleri boruyu götürüyorlar.

Radyografi çekimi sonrası malzemeler radyoaktif hale gelmezler veya radyasyon yaymazlar. Radyografi filmi çekim işlemleri biter bitmez malzemelere el ile dokunmanın hiçbir tehlikesi yoktur.

Radyasyon korunması sorumlusu çalıştırılmalıdır.

Aletler ve cihazlar çalışmalara uygun konumda ve bakımlı olmalıdır.

Doz ölçüm kayıtları tutulmalıdır.

Yapılan çalışma ile ilgili kişiler bilgilendirilmelidir.

Oparatör eğitimli ve belgeli olmalıdır.

Gece çalışmalarında ışıklı uyarı sistemleri kullanılmalıdır.

Radyasyon alanını sınırlayan şeritler çekilmelidir.

Acil durum planı hazır ve uygunabilir olmalıdır.

Film dozimetreleri düzenli olarak kullanılmalıdır.

İstenmeyen durumlar yetkili kişilere ve TAEK'e bildirmelidir.
TAEK
TAEK