|
 |
Radyasyon ve Radyoaktivite |
|
|
Radyasyon yaşamın bir parçasıdır. Isı ve ışık güneşten gelen radyasyonun doğal formudur. Bunların yanısıra mikrodalgalar, radyo dalgaları, radar, X-ışınları, gama ışınları radyasyonun diğer türleridir. Bunlar çevremizde doğal olarak bulunduğu gibi yapay olarak da elde edilmektedir. Radyasyon, madde üzerinde meydana getirdiği etkilere göre;
-
iyonlaştırıcı radyasyon (X-ışınları, gama ışınları, alfa, beta radyasyonları, kozmik ışınlar, nötronlar)
-
iyonlaştırıcı olmayan radyasyon (ultraviyole, kızılötesi, radyo dalgaları, mikrodalgalar) şeklinde sınıflandırılır.
Baz istasyonları, cep telefonları, mikrodalga fırınları, radarlar, yüksek gerlim hatları iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kaynaklarıdır.
|
|
|
|
Baz istasyonları, cep telefonları, mikrodalga fırınları, yüksek gerilim hatları, radarlar iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı değildir. |
|
|
İyonlaştırıcı Radyasyon
Madde ile etkileştiğinde elektrik yüklü parçacıklar veya iyonları oluşturarak iyonizasyon meydana getiren X-ışınları ile radyoaktif maddelerden yayılan alfa, beta, gama ışınları gibi radyasyonlar, iyonlaştırıcı radyasyon" olarak tanımlanır.
İyonlaştırıcı Radyasyon Türleri:
-
alfa radyasyonu,
-
beta radyasyonu,
-
gama radyasyonu,
-
X-ışınları,
-
nötron radyasyonu ve
-
kozmik radyasyon
Radyasyon Birimleri |
| |
 |
Madam Curie |
Aktivite; radyoaktif maddenin belirli bir zaman aralığındaki
bozunma miktarıdır.
Aktivite Birimi Becquerel (Bq ) 'dir.
Becquerel (Bq) = bir saniyedeki bozunma sayısı, ( s -1)
Eski Birim Curie'dir.
1 Ci =3.7 x 10 10 Bq veya 1 Bq = 2.703 x 10 -11 Ci
1 Bq küçük bir değerdir.
- Her insanda 1 000 Bq üzerinde Potasyum-40 vardır.
- Birçok radyoaktif kaynağın aktivitesi100 000 Bq'den büyüktür.
- Radyoterapide kullanılan radyoaktif kaynakların aktivitesi 100 000 000 Bq'den büyüktür
- Nükleer tıp tetkikleri için hastaya verilen aktivite 20 000 000 -1 000 000 000 Bq civarındadır.
|
Katsayı |
Ön ek |
Kısaltma |
| 1 |
- |
Bq |
| 1,000.000 |
Mega (M) |
MBq |
| 1,000,000,000 |
Giga (G) |
GBq |
| 1,000,000,000,000 |
Tera (T) |
TBq |
 |
Wilhelm Rontgen |
Özel Birim : Röntgen ( R )
Röntgen: Normal hava şartlarında havanın 1 kg'ında
2.58x10 -4 C' luk elektrik yükü değerinde
pozitif ve negatif iyonlar oluşturan x ve gama ışını miktarıdır.
1 R = 2.58x10-4 C / kg
1 C/kg = 3.88x103 R
Birim kütle başına depolanan enerjinin ölçüsüdür. Her tür radyasyona uygulanabilir
Birimi; Gray (Gy) = 1 Joule/kg
Eski birim rad = 0.01
1 Gy yüksek bir doz değeridir.
-
Radyoterapide tedavi dozları 50-60 Gy civarındadır.
-
Klasik radyolojik tetkiklerde alınan doz 0.001Gy'den küçüktür.
-
Yıllık doğal radyasyondan kaynaklanan doz düzeyi (Toprak, Kozmik, gıdalar, Radon, .) yaklaşık 0.0024 Gy'dir.
|
Vücutta toplanan enerjinin ifadesidir.
Düşük doz düzeylerinde radyasyonun tipine ve enerjisine göre biyolojik hasarlarını da içeren bir kavramdır..
Birimi; Sievert (Sv) = 1 Joule/kg
Radyasyon korunmasında kullanılan bir birimdir.
Eski birim rem = 0.01 Sv
1 Sv yüksek bir doz değeridir.
Katsayı |
Ön ek |
Kısaltma |
| 1 |
- |
Sv |
| 1/1000 |
milli (m) |
mSv |
| 1/1,000,000 |
micro (µ) |
µSv |
X ışınları, gamma ışınları ve beta ışınları için
1 Gy = 1 Sv'dir .
Doku veya organların aldığı dozun tüm vucut için yüklediği riski ifade etmek için kullanılan bir kavramdır.
Birimi Sievert'tir.
- Dünya Genelinde Doğal Radyasyon Kaynakları nedeniyle alınan yıllık etkin doz 2.4 mSv'dir.
- Tıp alanında çalışan radyasyon görevlilerinin aldıkları dozun yıllık ortalaması 1 - 5 mSv civarındadır.
- Çernobil nedeniyle Türk Halkının aldığı kişisel doz ortalaması 0.5 mSv'dir.
|
|
|
|
|
|