TAEK
TAEK
TAEK
 
 
Lisans - Analiz
 
Google Web TAEK
 
TAEK
Radyasyon ve Radyoaktivite

Radyasyon yaşamın bir parçasıdır. Isı ve ışık güneşten gelen radyasyonun doğal formudur. Bunların yanısıra mikrodalgalar, radyo dalgaları, radar, X-ışınları, gama ışınları radyasyonun diğer türleridir. Bunlar çevremizde doğal olarak bulunduğu gibi yapay olarak da elde edilmektedir. Radyasyon, madde üzerinde meydana getirdiği etkilere göre;

  • iyonlaştırıcı radyasyon (X-ışınları, gama ışınları, alfa, beta radyasyonları, kozmik ışınlar, nötronlar)
  • iyonlaştırıcı olmayan radyasyon (ultraviyole, kızılötesi, radyo dalgaları, mikrodalgalar) şeklinde sınıflandırılır.

Baz istasyonları, cep telefonları, mikrodalga fırınları, radarlar, yüksek gerlim hatları iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kaynaklarıdır.

Baz istasyonları, cep telefonları, mikrodalga fırınları, yüksek gerilim hatları, radarlar iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı değildir.

İyonlaştırıcı Radyasyon

Madde ile etkileştiğinde elektrik yüklü parçacıklar veya iyonları oluşturarak iyonizasyon meydana getiren X-ışınları ile radyoaktif maddelerden yayılan alfa, beta, gama ışınları gibi radyasyonlar, iyonlaştırıcı radyasyon" olarak tanımlanır.

İyonlaştırıcı Radyasyon Türleri:
  • alfa radyasyonu,
  • beta radyasyonu,
  • gama radyasyonu,
  • X-ışınları,
  • nötron radyasyonu ve
  • kozmik radyasyon
Radyasyon Birimleri
 
Aktivite
Henry Becquerel
Madam Curie

 

Aktivite; radyoaktif maddenin belirli bir zaman aralığındaki
bozunma miktarıdır.

Aktivite Birimi Becquerel (Bq ) 'dir.

Becquerel (Bq) = bir saniyedeki bozunma sayısı, ( s -1)

Eski Birim Curie'dir.

1 Ci =3.7 x 10 10 Bq veya 1 Bq = 2.703 x 10 -11 Ci

1 Bq küçük bir değerdir.

    • Her insanda 1 000 Bq üzerinde Potasyum-40 vardır.
    • Birçok radyoaktif kaynağın aktivitesi100 000 Bq'den büyüktür.
    • Radyoterapide kullanılan radyoaktif kaynakların aktivitesi 100 000 000 Bq'den büyüktür
    • Nükleer tıp tetkikleri için hastaya verilen aktivite 20 000 000 -1 000 000 000 Bq civarındadır.
Katsayı
Ön ek
Kısaltma
1
-
Bq
1,000.000 Mega (M) MBq
1,000,000,000 Giga (G) GBq
1,000,000,000,000 Tera (T) TBq

Işınlama Birimi
Wilhelm Rontgen
 

Özel Birim : Röntgen ( R )

Röntgen: Normal hava şartlarında havanın 1 kg'ında
2.58x10 -4 C' luk elektrik yükü değerinde
pozitif ve negatif iyonlar oluşturan x ve gama ışını miktarıdır.

1 R = 2.58x10-4 C / kg
1 C/kg = 3.88x103 R

 

Soğurulmuş Doz

Birim kütle başına depolanan enerjinin ölçüsüdür. Her tür radyasyona uygulanabilir

Birimi; Gray (Gy) = 1 Joule/kg

Eski birim rad = 0.01

1 Gy yüksek bir doz değeridir.

  • Radyoterapide tedavi dozları 50-60 Gy civarındadır.
  • Klasik radyolojik tetkiklerde alınan doz 0.001Gy'den küçüktür.
  • Yıllık doğal radyasyondan kaynaklanan doz düzeyi (Toprak, Kozmik, gıdalar, Radon, .) yaklaşık 0.0024 Gy'dir.

Eşdeğer Doz

Vücutta toplanan enerjinin ifadesidir.

Düşük doz düzeylerinde radyasyonun tipine ve enerjisine göre biyolojik hasarlarını da içeren bir kavramdır..

Birimi; Sievert (Sv) = 1 Joule/kg

Radyasyon korunmasında kullanılan bir birimdir.

Eski birim rem = 0.01 Sv

1 Sv yüksek bir doz değeridir.

Katsayı
Ön ek
Kısaltma
1
-
Sv
1/1000 milli (m) mSv
1/1,000,000 micro (µ) µSv

X ışınları, gamma ışınları ve beta ışınları için

  1 Gy = 1 Sv'dir .

Etkin Doz

Doku veya organların aldığı dozun tüm vucut için yüklediği riski ifade etmek için kullanılan bir kavramdır.

Birimi Sievert'tir.

    • Dünya Genelinde Doğal Radyasyon Kaynakları nedeniyle alınan yıllık etkin doz 2.4 mSv'dir.
    • Tıp alanında çalışan radyasyon görevlilerinin aldıkları dozun yıllık ortalaması 1 - 5 mSv civarındadır.
    • Çernobil nedeniyle Türk Halkının aldığı kişisel doz ortalaması 0.5 mSv'dir.
TAEK
TAEK