TAEK
TAEK
TAEK
 
 
 
Google Web TAEK
 
TAEK
Mesleki Işınlanmalar

Radyasyon Kaynağı
Doz (mSv)
Yapay Kaynaklar
-
Nükleer Endüstri
-
Uranyum Madenciliği
4.5
Uranyum İşlenmesi
3.3
Zenginleştirme
0.1
Yakıt Üretimi
1.0

Nükleer Reaktörler

1.4
Yeniden İşleme
1.5
Tıbbi Uygulamalar
-
Radyoloji
0.5
Dişçilik
0.06
Nükleer Tıp
0.8
Radyoterapi
0.6
Endüstriyel Uygulamalar
-
Işınlama Tesisleri
0.1
Radyografi
1.6
İzotop Üretimi
1.9
Endüstriyel Ölçüm Sistemleri
0.4
Hızlandırıcılar
0.8
Doğal Kaynaklar
-
Radon Kaynakları
-
Kömür Madenleri
0.7
Metal Madenleri
2.7
Binalar (Radon)
4.8
Kozmik Işınlar
-
Sivil Havacılık
3
Değişik Meslekler İçin Yıllık Ortalama Etkin Dozlar
Kaynak: UNSCEAR 2000 Raporu

Çalışanların görevleri gereği yaptıkları işler esnasında halk için müsaade edilen doz limitlerinin üzerinde radyasyon dozuna maruz kalacak şekilde ışınlanmalarıdır. Mesleki ışınlanmalara maruz kalanların aldıkları dozların takibi yapılmalıdır.

Mesleki ışınlanmalar küçük miktarlarda radyoaktif maddelerin kullanımı esnasındaki ışınlanmalar da dahil olmak üzere, iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanıldığı tıbbi ve endüstriyel uygulamalarda ve nükleer endüstride çalışanlar ile madenlerde çalışanların ışınlanmalarını ve işyerlerinde kayda değer miktarlarda yüksek doğal radyasyona maruz kalan kişilerin ışınlanmasını kapsar.

Dünyada nükleer endüstri alanında yaklaşık 800.000 kişi çalışmaktadır. Medikal alanda çalışanların sayısı 2.000.000 'un üzerindedir. Yapay kaynaklar nedeni ile mesleki olarak ışınlananların doz ortalamaları yılda 1mSv'den daha düşüktür. Nükleer Endüstri çalışanlarının doz ortalamaları bu değerin biraz üzerinde, medikal alanda çalışanların ki ise biraz altındadır.

Uranyum madenciliği dışında yapay kaynaklar nedeni ile alınan alınan yıllık ortalama doz, nükleer endüstri dahil yıllık 2 mSv'nin altındadır.

Sağlık çalışanlarının dozları genellikle çok düşük olmakla birlikte halen takip edilmesi gerekli görülmektedir. Tanısal Radyolojide hekimin hastanın yanında olmasını gerektiren girişimsel radyoloji vb. uygulamalar nedeni ile mesleki dozlar ortalamaların üzerine çıkabilmektedir.

Dünyada yaklaşık 4 milyon kömür madeni işçisi, yaptıkları işin niteliği gereğince doğal radyasyona maruz kalmaktadır. Dünya genelinde kömür madeni dışında kalan madenlerde sayıları 1 milyon civarında olan çalışanın aldığı doz ise ortalamanın üstündedir.

Kömür madenlerindeki radon seviyesi genellikle havalandırma şartlarının yeterli ve uygun olması nedeni ile düşüktür. Çok az sayıdaki işçinin dozu yıllık 15 mSv'i geçer. Diğer madenlerdeki havalandırma her zaman yeterli olamadığından buralarda radon seviyesi daha yüksek ve çalışanların aldıkları ortalama doz düzeyin üzerindedir.

İnsanların yaklaşık 1/5'i çalıştıkları işyerlerindeki binaların yapı malzemelerindeki radon nedeni ile radyasyona maruz kalırlar. Bu durumda alınan doz ortalama 5 mSv civarında olup, bu doz düzeyi yapay kaynaklarla mesleki ışınlama dozundan daha yüksektir. Ancak, bu düzeyler değerlendirilirken radon seviyelerinin inşaatların ısınma, havalandırma şartlarına bağlı olarak değişiklikler gösterdiği gözönünde bulundurulmalıdır.

Uçak yolculukları sırasında uçuş personelinin kozmik ışınlardan aldıkları dozlar uçuş yüksekliği ve zamanına bağlı olup ortalama yıllık doz 3 mSv civarındadır.


Türkiye'de Tıp Alanında Çalışanların Mesleki Doz Düzeyleri, (mSv/yıl)
Radyasyon Görevlileri için İzin Verilen Maksimum Doz Düzeyi (20 mSv/yıl ardaşık 5 yılın ortalaması)

Yıllara Göre Ortalama Etkin Dozlar
Radyoloi
Nükleer Tıp
Radyoterapi
1995
0,77
0,61
0,26
1996
0,50
0,56
0,04
1997
0,79
0,80
0,15
1998
0,75
0,54
0,07
1999
0,44
0,43
0,06

Tanısal Radyolojide Yıllık Doz Dağılımı Yüzdeleri
0,1 mSv'den küçük
0,1 - 1 mSv
1 - 5 mSv
5 - 10 mSv
10 - 15 mSv
15 - 20 mSv
20 - 30 mSv
30 mSv'den büyük
% 70
% 17
% 12
% 0,7
% 0,025
% 0,025
% 0,05
% 0,025

Bazı Gelişmiş Ülkelerde Kişisel Dozların İstatistiksel Sonuçları
Hastalıkların Tanı ve Tedavisi Sırasında Alınan Doz Düzeyleri

 
Yıllık Doz (mSv)
Radyologlar
1 - 5
Radyoloji Teknisyenleri
1
Diğer Doktorlar
1 - 3
Hemşireler
1 - 2
TAEK
TAEK