20/05/2007 Tarihli Zaman Gazetesinde Çıkan "Yozgatlıları Kanserden Kurtaracak" Başlıklı Haber Hakkında
20/05/2007 tarihli Zaman gazetesinde çıkan "Yozgatlıları Kanserden Kurtaracak" başlıklı haber yanlış anlamalara neden olabilecek bilgiler içermektedir.
Haberde sözü edilen çalışma, TAEK tarafından Türkiye'nin radon* haritasını hazırlamak amacıyla 1984 yılından beri yürütülmekte olan çalışmalar çerçevesinde bölgeye gönderilen radon dedektörlerinin uygun yerlere konulması amacıyla yapılan işbirliğinden ibarettir. Haberde "kanser ölçüm cihazı" olarak sözü geçen dedektörler aslında kapalı ortamlardaki radon miktarını pasif olarak belirleyen radon iz dedektörleridir. Dedektörlerin ölçümü ve değerlendirmesi TAEK laboratuarlarında, TAEK uzmanları tarafından yapılmaktadır.
Bu güne kadar Adana, Afyon, Adıyaman, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Burdur, Bursa, Çorum, Çanakkale, Düzce, Elazığ, Edirne, Erzurum, Eskişehir, Gümüşhane, G.Antep, Isparta, İzmir, İstanbul, Kars, Kırklareli, Kütahya, K.Maraş, Kocaeli, Kayseri, Kastamonu, Manisa, Malatya, Muğla, Mersin, Nevşehir, Ordu, Ş.Urfa, Rize, Sakarya, Sivas, Trabzon, Tekirdağ, Van, Yozgat, Zonguldak olmak üzere 44 ilde evlerde radon ölçümü yapılmıştır.
Artvin, Ardahan, Bayburt, Samsun, Batman, Sinop illerinde de evlerde radon ölçümü yapılmak üzere detektörler dağıtılmıştır. Detektörler 80 gün süre ile evlerde bırakılarak toplanmakta ve değerlendirilmektedir.
Türkiye evlerinde radon konsantrasyonunda bölgesel farklılıklar görülmektedir. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda elde edilen sonuçlardan, ilgili AB mevzuatı ve uluslar arası kuruluşların önerileri dikkate alınarak hazırlanmış olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği'nde önerilen yıllık müsaade edilen radon konsantrasyonu limiti olan 400 Bq m -3 değerinin aşılmadığı görülmektedir.
Kullanılan radon dedektörlerinin "kanser ölçüm cihazı" olarak isimlendirilmesi, "Avrupa'da en yüksek kanser değerinin 200Bq olduğu, ülkemiz için bu değerin 400 Bq olduğu" ifadesindeki birimler, kavramlar, AB mevzuatında yer alan hükümlere ilişkin yorumlar bütünüyle yanlıştır.
Doğal bir radyonüklit olan radon hakkında özet bilgi aşağıda sunulmakta olup daha fazla bilgiye TAEK web sayfasından (www.taek.gov.tr) ulaşılması mümkündür.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Başkanlığı
* RADON
İçinde yaşadığımız dünya yaratıldığından beri radyoaktiftir. Doğal radyoaktivite, uzaydan (kozmik radyasyon) ve yer kabuğundan (Uranyum-238, Toryum-232, Radyum-226, Radon-222, Potasyum-40,... vs) kaynaklanmaktadır. Doğada kendiliğinden var olan ve milyarlarca yıl yarı ömre sahip olan radyonüklitlerin ve bozunma ürünlerinin toprak, kayalar, yapı malzemeleri, gıda maddeleri, su ve hava gibi çevresel ortamlardaki varlığı insanların bu radyasyon kaynaklarından ışınlanmalarına neden olmaktadır. İnsanlar yaşam standartlarına, yaşadıkları ortamın fiziksel özelliklerine ve coğrafik şartlara bağlı olarak ortalama toplam 2.4 mSv lik yıllık doğal radyasyon dozuna maruz kalmaktadırlar. Doğal kaynaklardan alınan dozun en önemli bileşeni radondur ve radon nedeniyle maruz kalınan doz yaklaşık %55' lik bir paya sahiptir.
Radon, Uranyum-238'in radyoaktif bozunmasından oluşan, 1600 yıl yarı ömürlü Radyum-226'dan oluşur. Radon uranyum serisindeki tek radyoaktif gazdır. Uranyum tüm kayalarda ve topraklarda bulunmaktadır. Uranyumun varlığı radon gazının habercisidir. Uranyumun toprak ve kayalardaki miktarı bölgeden bölgeye değişiklik göstermektedir.
Uranyum ailesi elemanı olan Radyum-226 ve ürünleri, insanların dış ve iç ışınlanlamalarına neden olan doğal kaynakların en önemlilerindendir. Radyum toprakta, kayalarda, yapı malzemelerinde, su ve gıdalarda bulunmakta ve oldukça geniş bir dağılım göstermektedir. Radyum uzun yarı ömürlü olması nedeniyle, Rn-222 oluşumunda bir üreteç görevi yapar. Radon-222'nin yarı ömrü 3.8 gündür ve radon, kısa yarı ömürlü bozunma ürünleri ile denge halinde bulunur. Dolayısıyla radon, az miktarda bile olsa uranyum içeren her toprak ve kaya ortamında mevcuttur. Uranyum içermeyen ortamlarda da daha aşağıdaki katmanlardan çatlak ve kırıklar vasıtası ile yeraltından yayılarak havaya ve sulara karışır. Toprağın geçirgenliği, yapıdaki açıklık ve çatlaklar radonun yapı içlerine taşınmasını sağlar.
Radonun kapalı mekanlarda birikimi insan sağlığını tehdit edici boyutlarda olabilir. İnşaat malzemeleri, evlerde kullanılan sular, doğal gaz da ev içi radon kaynağıdır.
Radona maruz kalma, Uluslararası Radyasyon Korunması Komitesi tarafından sınırlandırılarak, limit değerler tavsiye edilmiştir. Her ülke radon seviyelerini gösteren radon haritaları üzerinde çalışmalarda bulunmaktadır. Ülkemizde 1984 yılından itibaren konutlarda radondan dolayı alınan radyasyon dozlarını hesaplamak, radon seviyesi yüksek bölgeleri tespit etmek ve Türkiye'nin radon haritasını hazırlamak amacıyla evlerde radon ölçümü projesi başlatılmış olup bu çalışmalar halen devam etmektedir.
Basın Açıklamaları |
