Po -210 ile Radyoaktif Kontaminasyon Şüphesi Bulunan Uçaklar ile Yolculuk Yapan ve 30 Kasım 2006Tarihli Basın Bildirisi Gereğince Kurumumuza Müracaat Eden Yolcularda Yapılan Analizlerin Toplu Sonuçları

İngiliz Havayolları ( British Airways ) şirketine ait radyoaktif kontaminasyon şüphesi bulunan bazı uçaklar ile ülkemize gelmiş olup radyoaktif kontaminasyon şüphesi nedeniyle gerekli kontrol ve analizlerin yapılması için müracaat eden kişilerin Kurumumuz laboratuarlarında Polonyum-210 radyoizotopuna yönelik gerekli analiz ve inceleme ler tamamlanmıştır.

Konu ile ilgili olarak; İngiliz Havayolları tarafından bazı uçuşlarda Polonyum-210 izlerine rastlandığının uluslararası kamuoyuna bildirilmesi sonrası Atatürk Havalimanına yapılan toplam 20 (yirmi) seferin bulunduğunun belirtilmesi nedeniyle tespit edilen uçak sefer noktaları ve uçuş numaraları esas alınarak söz konusu uçuşlarda bulunan vatandaşlarımızın 30.11.2006 tarihinde resmi internet sitemizde yapılan basın duyurusu ile İstanbul ve Ankara'da yerleşik Kurumumuz Araştırma ve Eğitim Merkezlerine başvurmaları istenmiştir. 01.12.2006 tarihinde Atatürk Havaalanına uzman bir ekip gönderilerek uçuş sonrası özellikle katı ve sıvı atıkların toplandığı bölgelerde ve İngiliz Havayolları uçaklarının bagajlarının taşındığı platformlarda portatif alfa/beta kontaminasyon ölçüm cihazları ile ölçümler yapılmış ve toplanan kir örneklerinde toplam alfa/beta sayımları yapılarak herhangi bir kontaminasyon tespit edilmemiştir.

Kamuoyuna bildirim yapılması sonrası İstanbul ve Ankara'da bulunan Merkezlerimize toplam 137 başvuru yapılmıştır. Kurumumuza internet sitesinde duyurulan uçuşlarda bulunan kişilerin (43 kişi) yanı sıra ilgili dönemde HAVAŞ, USAŞ, İngiliz Havayolları, İTSU Restaurant çalışanları (93 kişi) da başvuruda bulunmuştur. Başvuran kişilerde kontaminasyon monitörleri kullanılarak elbise kontrolü, tüm vücut sayımı, 24 saatlik idrar örneklerinde standart örnek hazırlama teknikleri kullanılarak tarama amaçlı sıvı sintilasyon sayımı ve aktivite konsantrasyonlarının tespitine yönelik olarak toplam alfa/beta sayımı ve alfa spektral analizleri yapılmıştır.

Po -210 radyoizotopunun idrardaki tipik doğal seviyeleri günde 5-15 mBq aralığındadır. Dünya uygulamaları ile benzer olarak Kurumumuz tarafından uygulanan raporlama seviyesi ise günde 30 mBq'dir . 24 saatlik idrar örneklerinde yapılan analiz sonuçlarına göre;

• 129 kişiden alınan numunelerde Po -210 konsantrasyon değeri belirlenen raporlama seviyesinin altındadır.
• 8 kişiden alınan numunelerde Po -210 konsantrasyonu 30 - 100 mBq /gün aralığındadır.
• Raporlama seviyesinin üzerinde tespit yapılan numunelere ait kişisel bilgilerin incelemesinden 2 (iki) kişinin sigara kullanım alışkanlığı olduğu ve 3 (üç) kişinin ise USAŞ çalışanı olduğu görülmüştür.

Po -210 değerlerinin kaynağı hakkında bilgi edinebilmek açısından bu kişilerin takip edilmesi ve Po -210 radyoizotopunun biyolojik yarılanma süresi dikkate alınarak üçer aylık periyotlarda idrar analizlerinin tekrarlanması planlanmıştır ve ilgililer ile temas kurularak gerekli bildirim yapılmıştır.

Po -210'nun biyolojik davranışına ilişkin bilimsel bulgular mevcut olmakla beraber ölümcül doza yönelik tartışma ve bulgular bilim dünyası tarafından yeniden değerlendirilmektedir. Po -210'nun birkaç hafta içinde ağız yada solunum yolu ile 1 - 3 GBq'lik aktivite miktarının alınması durumunda kan tarafından % 10'nun soğurulmasının (0.1 - 0.3 GBq ) ölüme neden olabileceği öngörülmektedir. Kan döngüsü ile hızla belli bazı organ ve dokularda birikmesi (karaciğer, böbrek ve kemik iliği) ve yoğun alfa radyasyonu ışınlanması hücrelerde yıkıcı hasara neden olabileceği ve akut radyasyon hastalığının görülebileceği öngörülmektedir [ 1 ] . Pek çok organın fonksiyon bozukluğunun görülmesi olası seviyede ışınlanma durumunda tıbbi tedavi ancak iç ışınlanma sonrası ilk birkaç saat içinde uygulanması durumunda başarılı olabileceği bilinmektedir. Ancak Kurumumuzda gerçekleştirilen analiz sonuçları hiçbir yolcunun yukarıda sözü edilen seviyede bir iç ışınlamaya maruz kalmadığı yönündedir.

Sahada yapılan ölçümler ve laboratuarlarımızda yapılan analizler sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda, radyoaktif kontaminasyon ile ilişkilendirilebilecek kısa dönemde herhangi bir hastalığa ve uzun dönemde ise herhangi bir olumsuz sağlık riski teşkil edecek bulgulara ulaşılmamıştır.

İlgililere ve kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Başkanlığı

Referans:

[ 1 ] Harrison et al: Polonium -210 as a poison . Journal of Radiological Protection 27 (2007) 17-40

Konu ile ilgili temas noktası:

H.Burçin OKYAR
Tel: (312) 295 87 50
E-posta: burcin.okyar@taek.gov.tr

Basın Açıklamaları